fbpx

BLACK SWAN

BLACK SWAN

Ana SayfaEkonomiSanayi, istihdamı kısmen destekliyor;...

Sanayi, istihdamı kısmen destekliyor; işsiz sayısı artıyor

Sevgili Okuyucular, bu hafta çok yoğun bir veri akışı vardı. 11-14 Ocak tarih aralığında açıklanan verileri sırayla analiz etmek istiyorum.

İhracat ve turizm gelirlerinde azalma ile ithalattaki artış, cari açığın artmasına sebep oldu

İlk olarak, 11 Ocak Pazartesi günü TCMB tarafından yayınlanan cari işlemler dengesi ile başlayalım. 2020 yılı Kasım ayında cari işlemler dengesi 4,1 milyar dolar açık verdi. Cari İşlemler Hesabı, Türkiye’deki yerleşik hane halkının yurt dışındaki yerleşiklerle yapmış olduğu ekonomik faaliyetler sonucunda Türkiye’nin döviz geliri ve döviz giderlerini kalemler halinde göstermektedir. Tablonun en önemli kalemini dış ticaret dengesi oluşturmaktadır. Kasım ayında 3,8 milyar dolar dış ticaret açığı kaydedildi, yani ihracattan 3,8 milyar dolar daha fazla ithalat gerçekleşti. Öte yandan döviz girdisi sağlayan en önemli kalemlerden biri olan ve turizm gelir gider farkını gösteren Seyahat kaleminde ise düşüş gördük. Kasım ayında Türkiye’ye gelen turist sayısının Ekim ayına göre yarıdan fazla azalmasının etkisiyle Seyahat kalemi Ekim ayındaki 1,3 milyar dolardan Kasım ayında 0,6 milyar dolar seviyesine geriledi. Aşağıdaki grafik son 5 yılın cari işlemler dengesindeki aylık bazda seyrini gösteriyor:

Seyahat dengesinin azalmasında elbette kış mevsimi olmasının etkisi var ancak en önemli etken Kovid-19’da yaşanan ikinci dalganın seyahat kısıntılarını beraberinde getirmesi. Dış ticaret açığındaki artışın sebebi ise ihracatın Kasım ayında önceki aya göre 1,3 milyar dolar azalmasına karşılık ithalatın önceki aya göre 1,3 milyar dolar artması.

Sanayi üretimi yavaş hızla da olsa büyümeye devam ediyor

Biliyoruz ki sanayi sektörü üretim yaparken ithal girdiye ihtiyaç duymaktadır. Üretilen malların bir kısmı ihraç edilmekte, diğer kısmı yurt içi talebi karşılamakta veya stok olarak tutulmaktadır. Ekim ayında önceki aya göre %1,2 artış kaydeden sanayi üretimi, Kasım ayında önceki aya göre %1,3 arttı. Söz konuşu artışta iç talebin mi yoksa dış talebin mi etkisi var? Bu sorunun cevabını yine bu hafta açıklanan dış ticaret endekslerinde buluyoruz. İhracat Miktar Endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre %0,9 düşüş kaydetti, İthalat Miktar Endeksi ise bir önceki aya göre %1,3’lük artış yaşadı. İthalat Miktar Endeksindeki artışın sebebine değinmeden önce sanayi üretimi ile dış ticaret miktar endekslerinin seyrini grafik olarak göstermek istiyorum.

Yukarıdaki grafikte de göreceğiniz gibi hem ihraç edilen hem de ithal edilen malların miktarlarındaki (adet) değişimler sanayi üretimini de doğrudan etkilemektedir. Sanayi üretiminin Kasım ayında arttığını, ihracatın ise azaldığını dikkate aldığımızda acaba ithalat miktarındaki artışın sebebi ne?

Aşağıdaki grafik ithalat miktar endeksini oluşturan ana kalemlerin son 2 yıllık seyrini gösteriyor. Grafikte Kasım ayında gri çubukla gösterilen taşımacılık araçları hariç yatırım malları ithalatının aylık %9,0, mavi çubukla gösterilen hammadde ithalatının %7,4’lük artış kaydetmeleri ithalattaki artışın en önemli sebebi oldu. Bu iki kalemin Ekim ayında bir önceki aya sert bir düşüş yaşadıktan sonra Kasım ayında bir sıçrayış yaşamaları hem yurt içi hem de yurt dışı siparişler kapsamında üreticinin olumlu sinyaller aldığına işaret ediyor.

Perakende satışlardaki artış devam ediyor

Yurt içi talebin önemli göstergelerinden olan ve bu hafta TÜİK tarafından yayınlanan Perakende Satış Endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre %2,2 artış gösterdi. Aşağıdaki grafikte mavi çizgi perakende satış endeksini, kırmızı çizgi tüketim malları ithalat miktar endeksini, yeşil çizgi ise Dolar/TL kurunun seyrini gösteriyor. Pandemiyle birlikte kapatmaların yaşandığı Nisan 2020 sonrasında perakende satışlar artışını koruyor. Pandemi öncesinde dikkatinizi çekeceği üzere 2018 ve 2019’da Türk lirasında yaşanan sert değer kayıpları hem perakende satışları hem de tüketim malları ithalatını düşürmüştür. Döviz kurunda artış eğilimi sürse de 2019 yılı son çeyreğinde ve 2020 yılının ilk 2 ayında perakende satışlar ve tüketim malları ithalatında artış eğilimi görüyoruz. Bunun başlıca sebepleri KDV indirimleri, promosyonlu satışlar ve fiyat kontrolleri idi. Kasım ayında tüketim malları ithalatındaki kısmi gerilemeye rağmen perakende satışlardaki artış devam etti. Bunun sebebini TCMB tarafından açıklanan Reel Kesim Güven Endeksi verilerinde bulmaya çalıştığınızda görebileceğiniz gibi, Kasım ayında sektörde stoklar azalırken, Aralık ayında stoklar artmaktadır.

İşsizlik artmaya devam ediyor

Son olarak tüketim ve üretim tarafındaki gelişmeler işgücü verilerini nasıl etkilediğine bakalım. 2020 yılı Eylül-Ekim-Kasım aylarını kapsayan Ekim dönemi işgücü verilerine göre, Ekim ayında işsizlik oranı %12,73’e, iş aramaktan vazgeçmiş çalışmaya hazır olan kişileri dikkate alan geniş tanımlı işsizlik oranı ise %23,33 seviyesine yükseldi. 2020 yılı Haziran-Ekim dönemlerinde sanayi sektörü istihdamı işgücü piyasasını desteklemeye devam ederken Ekim döneminde hizmet sektörü istihdamında hafif gerileme yaşandı. Vurgulamakta fayda var, iş aramaktan vazgeçip çalışmaya hazır olan kişilerin Ekim döneminde önceki döneme göre 212 bin artmış olması özellikle hizmet sektöründeki kan kaybının vahametini ortaya koymaktadır.

Dr. Fulya Gürbüz

Most Popular

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

More from Author

Faiz Kararı Sonrası BİST 100 Düşüşte

25 Nisan 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Ne Enflasyon Düştü Ne De Sermaye Geldi

ASO Başkanı Seyit Ardıç faiz politikasını eleştirdi. Yapılan sıkılaştırıcı hamlelerin çözüm getirmediğini belirten Ardıç, "Ne enflasyon düştü, ne de sermaye geldi" dedi. Dünkü Mehmet Şimşek çıkışı sonrasında 23 Nisan resepsiyonuna da katılmayan Bahçeli'nin sağlığıyla ilgili endişe verici söylentilerin yayılmasının üstüne MHP, X sayfasından, Bahçeli'nin videosunu yayınladı. Bugün Türkiye Saati ile saat 14.00da PPK toplantısı notları ve akabinde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Faiz kararı açıklanacak.

Borsalara Yüksek Miktarda Bitcoin Gönderildi

Gün içinde borsalara yüksek miktarda gönderilen Bitcoin'ler fiyatı 67.000 dolardan 63.500 dolara kadar çekti.

Read Now

Faiz Kararı Sonrası BİST 100 Düşüşte

25 Nisan 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Ne Enflasyon Düştü Ne De Sermaye Geldi

ASO Başkanı Seyit Ardıç faiz politikasını eleştirdi. Yapılan sıkılaştırıcı hamlelerin çözüm getirmediğini belirten Ardıç, "Ne enflasyon düştü, ne de sermaye geldi" dedi. Dünkü Mehmet Şimşek çıkışı sonrasında 23 Nisan resepsiyonuna da katılmayan Bahçeli'nin sağlığıyla ilgili endişe verici söylentilerin yayılmasının üstüne MHP, X sayfasından, Bahçeli'nin videosunu yayınladı. Bugün Türkiye Saati ile saat 14.00da PPK toplantısı notları ve akabinde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Faiz kararı açıklanacak.

Borsalara Yüksek Miktarda Bitcoin Gönderildi

Gün içinde borsalara yüksek miktarda gönderilen Bitcoin'ler fiyatı 67.000 dolardan 63.500 dolara kadar çekti.

Toprak Kaymasının Gerçekleştiği Altın Madeninin Sahibine Dava Açıldı

13 Şubat günü Erzincan'da altın madeninde gerçekleşen toprak kayması sonrası 9 işçi kaybolmuş ve maden sahibi SSR Mining üretimi durdurduğunu açıklamıştı. Kaza ve üretimi durdurma kararı sonrası şirket hisseleri %50'den fazla değer kaybına uğramıştı. Bugün gelen habere göre 23-27 Şubat tarihleri arasında menkul kıymet sahtekarlığı iddasıyla olumsuz etkilenen...

XBANK Durmuyor, PPK’ye 1 Kala BİST Yükselişte

24 Nisan 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Bitcoin yön arayışında

153 bin 842 Bitcoin'e sahip Fidelity, kriptolar için orta vadeli bakışını pozitiften nötrale çevirdi. Bitcoin'in bir süre güçsüz bir görünüm içerisinde olabileceğine dair ipucu olabilir. Bitcoin'in güncel fiyatı 67 bin dolar. ETF'lerde son durum Boğa dönemi devam ediyor Yatırımcıların ortalama maliyetinin 59 bin dolara geldiğini görüyoruz. Boğa döneminde, ortalama maliyet...

Ekonomi İtibardan Tasarruf Bekliyor

İktidardan peş peşe gelen kamuda tasarruf açıklamaları, "Hala tasarrufa gidilmesi için ne bekleniyor?" sorusuna yanıt oldu.

Piyasalar ve Madenlerde Düşüş Durdu

23 Nisan 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Bitcoin’de Büyük Bir Hareket Geliyor Olabilir Mi?

Bitcoin'de ödül yarılanmasının da geçilmesiyle gözler fiyat hareketine çevrilmiş durumda. 73.750 dolar zirvesinden sonra düzeltme gören Bitcoin'de 59-60.000 dolar seviyesi şu ana kadar destek olarak çalıştı.

Bugün Mehmet Şimşek’in yerine kim geçecek ?

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin 23 Nisan için yayınladığı mesaj ekonomi dünyasında tartışmalara yol açtı. Bahçeli, açıklamasında "yerel halk" ifadesini kullanarak Türk milletini değersizleştiren bir zihniyete atıfta bulundu. İfadenin asıl hedefinin Mehmet Şimşek olduğu düşünülüyordu fakat , Bahçeli'nin asıl hedefinin CHP'nin Ankara ve İstanbul belediye başkanları Mansur...

Altın, Gümüş, BİST Düşerken De El Ele

22 Nisan 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.