Etiket: abd

Çin’de üretici fiyatları Haziran’da hızını artırdı

Gümrük tarifeleri hammadde ve üretim maliyetlerini artırmaya devam ediyor. 6 Temmuz’da ABD ve Çin’in karşılıklı olarak 34 milyar dolarlık ithal ürünlerine gümrük tarifesi uygulamasına fiilen başlamadan öncesinde Haziran ayı Çin üretici fiyat endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre %4,7 artış kaydetti; Mayıs ayında %4,1’lik artış yaşanmıştı. ABD’de ise üretici fiyatları Mayıs ayında yıllık %3,1 oranında artış kaydetmişti.

Öte yandan üretim maliyetlerindeki artış halen tüketici fiyatlarına yansıtılmış değil. Çin’de tüketici fiyatları Haziran ayında bir önceki aya göre %0,1 düşerken yıllık değişim %1,9 oldu. Tüketici fiyatları Mayıs ayında yıllık %1,8 artış kaydetmişti.

ABD istihdam verisi Fed’i nasıl etkiler?

ABD’de istihdam Haziran’da arttı, işsizlik oranı yükseldi… ABD tarım dışı işsizlik oranı Haziran ayında aylık 0,2 yüzde puan artışla %4 seviyesine yükseldi. Saat başına ortalama ücret artışı yıllık bazda %2,7 ile bir önceki ay verisiyle aynı kalırken beklentilerden 0,1 yüzde puan aşağı geldi. Tarım dışı istihdam verisi de 195 bin artış beklentisine karşın 213 bin artış kaydetti.

Fed tutanakları istihdam ve ekonomik aktivitenin gücünü koruduğunu vurgulamıştı… Haziran ayı toplantısında politika faiz aralığını 25 baz puan artışla %1,75-2,0 aralığına yükselten Fed, dün açıklanan toplantı tutanaklarında istihdam piyasası ve ekonomik aktivitenin gücünü koruduğu, 2018 yılı sonuna kadar iki faiz artırımı daha yapılacağını tahmin ettikleri, uzun süreli yüksek büyümenin enflasyonda yukarı yönlü baskı oluşturduğu, bu sebeple faiz artırımlarına devam edilmesi gerektiği, gümrük tarifeleri ve ticari kısıtlamaların ise gelecekteki yatırım aktivitesi kapsamında ABD içi ve dışında olumsuz etkisi olabileceğine yönelik endişeler not edilmişti.

İstihdam verisi ABD dolarına satış getirdi… İstihdam verisinin açıklanmasının ardından ABD doları endeksi Haziran ortası seviyesi olan 93,66 seviyesine kadar geriledi.

ABD Başkanı Trump’ın AB’nin ABD otomobillerine gümrük vergisini kaldırması halinde kendilerinin de AB otomobillerine tarifeleri askıya alacağını açıklaması ve son gelen güçlü Almanya sanayi üretimi verileri ile güçlenmesinin ardından beklentilerin gerisinde kalan ABD işsizlik verisi ile Euro-Dolar paritesi 1,1763 seviyesine kadar yükseldi.

Dolar-TL kuru ise ABD dolar endeksindeki gerilemeyle birlikte 4,5759 seviyesine kadar geriledi.

İstihdam verisi Fed’i nasıl etkiler?

Fed, 1 Ağustos’ta para politikası kararını açıklayacak. Fed’in %2 olarak hedeflediği çekirdek kişisel tüketim harcamaları PCE endeksi Mayıs ayında yıllık %2,3 seviyesine yükselmişti. Her ne kadar işsizlik oranı %4’e yükselmiş olsa da Fed hedefine denk seviyede bulunuyor.

Fed’in 1 Ağustos toplantısında beklemede kalıp enflasyon, istihdam ve büyüme dinamiklerini gözlemek suretiyle Eylül ve Aralık ayları toplantılarında 25’er baz puanlık faiz artırımına gitmesini bekliyoruz.

ABD-Çin arasında ticaret savaşı 34 milyar dolar ile başladı, 500 milyar dolara yükselme riski var

ABD-Çin arasındaki ticaret savaşı 6 Temmuz’da fiilen başladı…

ABD halkına Çin ile arasındaki ticaret açığını kapatacağı sözünü veren ABD Başkan Trump dün yaptığı açıklamada 818 ürünü kapsayan 34 milyar dolarlık Çin ithal mallarına %25 ek vergi uygulamasına bugün itibariyle (6 Temmuz) başlanacağını, 16 milyar dolarlık diğer dilimin ise iki hafta içinde devreye alınacağını duyurdu.

Trump’ın Çin’e yönelik hamlesi 500 milyar dolara yükselebilir… 

Çin hükümeti önceki açıklamasında uygulamanın başlatılması halinde misilleme olarak 34 milyar dolarlık ABD ithal mallarına aynı tarihte aynı uygulamayı başlatacağını, ancak uygulamayı başlatacak ilk ülke olmayacaklarını duyurmuştu. Trump dün yaptığı açıklamada Çin’in karşı misilleme yapması halinde 500 milyar dolarlık Çin ithal mallarına ek vergi geleceği uyarısını tekrarladı. Çin 2017 yılında ABD’ye 505,5 milyar dolarlık ihracat yaparken ABD Çin’e 130 milyar dolar mal ihraç etmişti.

ABD’nin vergi tarifelerini başlatmasının ardından Financial Times ve Bloomberg’in yerel haberleri kaynak göstererek yayınladığı haberlere göre Çin’in karşı hamlelere başladığı, cnbc.com ise devlet haber ajansı Xinhua’a dayandırdığı haberinde ABD ithal mallarına vergi tarifesinin ABD ile aynı şekilde %25 olduğu belirtildi.

Çin ekonomisi ticaret savaşı söylemleriyle momentum kaybına uğradı, devamı gelecek…

ABD’den sonra dünyanın 2. büyük ekonomisine sahip olan Çin 2017 yılında ortalama %6,85 oranında büyürken 2018 yılı 1. çeyreğinde %6,8’lik büyüdü; işsizlik oranı 1. çeyrekte %3,89 seviyesine, enflasyon ise Mayıs ayında yıllık %1,8 seviyesine geriledi. Çin’in ABD’ye olan ticaret fazlası 2018 yılı Ocak-Mayıs döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre %12,9 azalışla 104,85 milyar dolar seviyesine gerilerken sanayi üretiminde aynı dönemde bir önceki yıla göre hafif de olsa bir momentum kaybı var. ABD ile yaşanan sözlü ticaret savaşındaki seyrin Çin ekonomisini yılın ilk 5 ayında olumsuz etkilediği gördük. 6 Temmuz ile birlikte uygulamanın fiili olarak başlaması ile karşılıklı misilleme hareketlerinin momentum kaybının süreceğine işaret ediyor.

ABD-Avrupa Birliği arasında otomotiv piyasası ticaret savaşında son durum ne?

Trump 1,1 trilyon dolarlık ticaret hacmine sahip olduğu Kanada ve Meksika ile müzakerelerini sürdürürken Haziran ayında Avrupa otomotiv sektörünü hedef alan %20’lik gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulunmuştu. The Guardian, Daimler’in ABD’de ürettiği Mercedes SUV’lerinin Çin’e ihracının söz konusu ticaret anlaşmazlığı ile karlılıklarında ciddi oranda düşüş yaratacağı uyarısını hatırlatıyor ki Reuters da Çin yerel gazetelerinde yer alan haberlerde ticaret savaşının sadece Çin ekonomisini değil küresel ekonomiyi de olumsuz etkileyeceğine dair haberlere yer veriyor. Kuzey Amerika’dan Çin’e 80 bin taşıt satışı yapan Ford şirketi ise söz konusu tarifelerin özellikle lüks Lincoln modellerinde karlılık marjlarının düşeceği uyarısında bulunduğuna dikkat çekiyor cnbc.com. Bu sadece buzdağının su üstünde görünen kısmı. Financial Times 3 Temmuz tarihli makalesinde ABD’nin ülkelere açtığı ticaret savaşının 1 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaşabileceğine dikkat çekmişti.

Avrupa otomotiv pazarı üzerindeki ticaret savaşına konu kara bulutun dağılmasına yönelik olarak Almanya’nın üç büyük otomotiv üretici şirketi olan BMW, Volkswagen ve Daimler’in üst yöneticileri Çarşamba günü ABD konsolosu ile bir araya gelerek ABD-AB arasında karşılıklı otomotiv ithalatında sıfır vergi uygulamasını teyit taleplerini iletirken aksi bir uygulamanın ABD’den üretim ağını çekmekle sonuçlanabileceklerini belirtmişlerdi. Bir umut mudur bilinmez Başkan Trump dün ABD’nin Almanya konsolosu aracılığıyla AB’nin ABD taşıtlarına yönelik tarifeleri kaldırması karşılığında AB’den ithal edilen otomobillere yönelik tarifeleri askıya alacağını duyurdu. Haber sonrası Avrupa otomobil sektörü hisseleri Perşembe gününü %3,4’lük artışla kapattı.

Dünyanın 4. büyük ekonomisi olan Almanya’da ise GSYH  2017 yılı son çeyreğinde kaydettiği yıllık %2,9’luk büyümenin ardından 2018 yılı başında Trump’ın ticaret savaşı söylemleriyle ilk çeyrekte %2,3’e geriledi. ABD ile ticaret anlaşmalarındaki süreç başta Almanya olmak üzere AB ekonomisi üzerinde önemli rol oynamaya devam edecek.

ABD dolar endeksi Temmuz 2017 seviyelerine yükseldi

Küresel piyasalar ABD’nin Çin’e 200 milyar dolarlık yeni gümrük vergisi hamlesini sindirmeye çalışırken Avrupa’da devam eden politik anlaşmazlıklar ABD dolarının değer kazanmasına sebep oluyor.

ABD dolarının öncü para birimlerinden oluşan sepete karşı değerini ölçen ABD dolar endeksi 95,10 seviyesi ile Temmuz 2017 seviyelerine yükseldi.

Dün 1,1574 seviyesinde kapanan Euro-Dolar paritesi TSİ 1045 itibariyle 1,1557, Dolar-TL ise 4,7547 seviyelerinden işlem görüyor.

Bugün faiz kararını açıklayacak olan İngiltere Merkez Bankası’ndan bir değişiklik beklenmiyor zira 2018 yılı 1. çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yıllıklandırılmış olarak %0,4 büyüyen İngiltere ekonomisinde öncü göstergeler ekonomide şahin bir görüntü ortaya koymasa da bunun geçici olduğunu düşünen ekonomistler Ağustos’ta faiz artırım olabileceği ihtimaline yer veriyor.

ABD dolarına talebin etkisi İngiliz sterlininde de görülüyor. Sterlin, dolar karşısında 1,3130 seviyelerine kadar geriledi ki en son Kasım 2017 ortalarında bu seviyeler görülmüştü.

Paritede yeni dalgaya az zaman var

ABD’nin 200 milyar dolar değerinde Çin ithal mallarına %10 ek vergi uygulayacağı haberiyle artan ticaret savaşı endişeleri ile ABD doları değer kazanmaya devam ediyor. Oxford Economics ABD’nin önce başlattığı 50 milyar büyüklüğündeki Çin mallarına %25 vergi uygulamasından sonra gelecek olan bu yeni dilimin 2019-20120’de Çin’in GSYH’sini %0,3, ABD’nin GSYH’sini %0,2 puan aşağı çekeceğini hesaplamış. Ancak olası etki küçük gibi dursa da sadece Çin değil diğer Asya ülkelerinin de ekonomisinin olumsuz etkileneceği ve Avrupa açısından yeni vergi uygulamalarıyla her an karşı karşıya kalınabileceği riskleri var. İlgisi var mı yok mu bilinmez ama Trump’ın Merkel’i koltuğundan etmek istediği ve Avrupa’da mülteci sorununun bütçeye nasıl yansıyacağına ilişkin belirsizlikler var.

Siyasi ve ticari belirsizliklere rağmen ABD’nin kazançlı çıkacağı bir formülde diğer para birimleri olumsuz etkileniyor. ABD’nin en çok ticaret yaptığı ülkelerin para birimlerinden oluşan ABD dolar endeksi 94,98 değeri ile Ekim 2017 seviyelerine kadar yükseldi.

Geçen hafta politika faizini 25 baz puan artıran ve 2018 yılı için toplam faiz artırım olasılığını 3’ten 4’e çıkaran, 2019 yılında 3 faiz artırımı öngören Fed sonrasında yüksek faiz imkanı sunan ABD tahvillerine talep sürüyor. Mayıs ortasında %3,10 seviyesinin üzerine yükselen ABD 1-yıl vadeli tahvilin faizi %2,88-2,90 aralığına gerilemiş durumda.

ABD doları ve ABD tahvillerine yönelik ilgiye karşılık Avrupa’da önce Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) 2018 yılı sonunda tahvil alım programını sonlandırabileceği fakat bunun yanında ekonomik büyüme potansiyelinde zayıflık sebebiyle AMB’nin faiz artırımlarında yavaş kalacağı ihtimali Euro’nun ABD doları karşısında 1,15 seviyelerine doğru tekrar hareket etmesine sebep oluyor.

Seçim belirsizliği ve ekonomik sorunlarla boğuşan Türk lirası ise ABD dolarına karşı bugün %0,13 kayıpla 4,74’ün hemen altında işlem görüyor.

Hem ABD’de hem Türkiye’de dolar enflasyonla yükselecek

ABD’de tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Mayıs ayında bir önceki aya göre %0,2, bir önceki yılın aynı ayına göre %2,8 artış kaydetti. Son dört aydır yıllık enflasyondaki artış sürüyor.

Gıda ve enerji fiyatlarını kapsamayan çekirdek TÜFE ise bir önceki yılın aynı ayına göre %2,2 arttı.

ABD merkez Bankası Fed ise para politikasında %2 olarak hedeflediği çekirdek kişisel tüketim harcamaları endeksini (PCE) dikkate alıyor. Nisan ayı itibariyle söz konusu endeks bir önceki yılın aynı ayına göre %1,8 artış kaydetmişti. Çekirdek PCE’nin %2 seviyesini yılın üçüncü çeyreğinde aşacağı beklentilerinin ağırlık kazanması ile birlikte Fed’in yarın ve sene sonuna kadar iki kez daha çeyrek puanlık artırımlar yapacağı öngörülüyor.

ABD ekonomisinin güçlü seyrini koruması, enflasyonda yukarı yönlü eğilim dolayısıyla da Fed’in faiz artırımlarını hızlandıracağı beklentisiyle Nisan ayından bu yana ABD dolar endeksi 88 seviyelerinden 93 seviyelerine kadar yükseldi.

Zayıflama sinyalleri veren Euro Bölgesi dikkate alındığında 1,17 seviyesinin yukarısında işlem gören Euro-Dolar paritesinin düşüş trendine tekrar dönmesini beklesek de perşembe günü para politikasını görüşmek üzere toplanacak olan Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) varlık alım programını sonlandıracağı haberiyle ABD doları euro’ya karşı fazla direnç gösteremiyor.

Ancak makro-verilerin ABD’de büyümeyi, Euro Bölgesi’nde ise yavaşlamayı teyit etmesi halinde paritenin ABD doları lehine kuvvetlenmesini bekliyor, son çeyrek için 1,05 beklentimizi koruyoruz.

ABD’nin korumacılık rüzgarı Avrupa’yı sallıyor

Almanya’da Mayıs ayında -8,2 olarak ölçülen ZEW ekonomik algı endeksi Haziran ayında -16,1 seviyesine gerileyerek Eylül 2012’den bu yana kaydedilen en düşük değeri gördü. Son üç aydır negatif bölgede olan Almanya’da ekonomik algı bozulmaya devam ediyor.

Euro Bölgesi genelinde ise ZEW endeksi Haziran ayında aylık 15 puan kayıpla son 1 yılda ilk kez negatif bölgeye geçerek -12,6 seviyesine geriledi.

ABD Başkanı Trump’ın “Önce Amerika” sloganıyla devreye aldığı korumacılık politikasının yarattığı belirsizlik, daralma sinyali veren küresel ekonomi ve İtalya’da yükselen politik riskin etkisiyle Euro Bölgesi’nde  yatırım ortamı zayıflıyor.

Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı olan Euro Bölgesi’nden gelen yavaşlama sinyallerinin Türkiye’ye yansımasını birince çeyrek GSYH verilerinde gördük; ihracattan büyümeye katkı olmadı. Euro Bölgesi’nde yatırım ortamı iyileşene kadar Türkiye’nin ihracat performansının iyileşme şansı yok. Büyüme sürdürülebilir değil, kurdaki yükseliş cari açığı kapatmıyor. Kurdaki yükselişin de cari açığın da ilacı ekonominin yavaşlaması.

Euro-Dolar paritesi Avrupa’daki yavaşlama dolayısıyla dolar lehine gelişecek.

TL’nin düşmanı Fed

Son açıklanan ABD verilerine bakalım:

ABD’de fabrika siparişleri Nisan 2018’de bir önceki aya göre beklentilerden fazla %0,8 geriledi. Mart ayı verisi 0,1 yüzde puan artışla %1,7 olarak revize edilirken Nisan ayında bir önceki aya göre %0,5’lik düşüş bekleniyordu.

ISM imalat dışı PMI endeksi ise Mayıs ayında aylık 1,8 puan artışla 58,6 seviyesine yükseldi. İş aktivitesi, yeni siparişler ve istihdamda artış kaydedildi. Şirketler gümrük vergisi artışları ve ticaret anlaşmalarına ve satılan malın maliyetine belirsizliklere rağmen iş koşulları ve genel ekonomi konusunda iyimser olmayı sürdürüyorlar.

IHS Markit tarafından açıklanan hizmet sektörü PMI endeksi ise Mayıs ayında aylık 2,8 puan artışla 56,8 seviyesine yükseldi. Artışta elverişli ekonomik şartlar ve artan müşteri talebi etkili oldu. İstihdamda artış kaydedildi. Girdi maliyetleri gümrük vergileri; artan faiz oranları, enerji ve benzin fiyatları sebebiyle 2013 yılı Ekim ayından bu yana en hızlı artışını kaydetti. Çıktı fiyatları son üç ayın en yükseğini gördü. İş güveni yüksek seviyelerini korudu.

Kişisel harcamalar ise Nisan ayında bir önceki aya göre %0,6’lık artışla son beş ayın en hızlı yükselişini yaşadı. Artışta dayanıksız tüketim malları tüketimindeki artış etkili oldu.

Gıda ve enerji hariç kişisel tüketim harcamaları çekirdek fiyat endeksi ise Nisan ayında bir önceki aya göre %0,2, bir önceki yılın aynı ayına göre %1,8 artış kaydetti. Fed para politikası kararında %2 seviyesini hedefliyor.

YORUM: Son veriler 2. çeyrekte ABD’de iş koşullarının iyileşmeyi sürdürerek güçlü istihdam piyasasının ve enflasyonda artış eğiliminin korunduğuna işaret etti. Fed 12-13 Haziran’da para politikası toplantısını gerçekleştirecek. Çeyrek baz puanlık faiz artışına kesin gözüyle bakılıyor. Fed yetkilileri ekonomi koşullarında iyileşmeye rağmen kademeli faiz artışı mı yoksa faiz artışında hızlanmaya mı gidilmeli konusunda tartışmalarını sürdürüyor. Bu toplantı hangi noktada fikir birliği sağlanacağı konusunda önemli olacak. Türkiye’nin yurtdışından borçlanma maliyetlerini dikkate aldığımızda faiz artırımlarında hızlanmanın borçlanma ve borç çevirmede daha aza baskıya sebep olacağını düşünüyoruz. Dolayısıyla gelecek haftaki toplantı TL’deki seyir açısından önemli.

Oxford Economics: ABD’nin gümrük vergisi artırımları ekonomi üzerinde küçük, diplomatik ilişkilerde ise büyük risk oluşturuyor

Oxford Economics, ABD’nin AB, Kanada ve Meksika’dan çelik ve alüminyum ithalatına ek vergi koymasının olası sonuçlarını AB açısından şöyle sıralıyor:

. AB’den ABD’ye 2017 yılında 7 milyar Euro (GSYH’nin %0,1’i) tutarında çelik ihraç edildi. Ek gümrük vergisinin AB ekonomisine olumsuz etkisi GSYH’sinin %0,1’inden daha az olacak.

. En fazla ihraç oranına sahip olan AB ülkelerinin bile toplam ihraç tutarının %0,2-0,3’ü kadarı olumsuz etkilenecek.

. ABD metal üreticileri zaten fiyatlarını artırmış olması sebebiyle ek gümrük vergisi AB’nin çelik ve alüminyumdaki fiyat rekabetini tam anlamıyla aşındırmayacak ancak özellikle metal ve otomobil üreticisi firmalarının karlılığını etkileyecek.

. ABD’nin dış politikası AB’nin savunma harcamaları ve ticaret fazlasını hedeflese de AB hala kazan-kazan durumu arayışında. Ancak asıl tehlike kaynağı ABD’nin “Önce Amerika” politikasına karşılık AB’nin stratejik bir cevap ortaya koymamış olması. Ticaret savaşının AB-ABD diplomatik krizine dönüşme riski var.

. Süreçteki belirsizlik AB’de iş ortamı beklentilerinde bozulmaya sebep olarak cesaret verici yatırım ortamını zayıflatabilir.

ABD’de imalat tarafında hızlanma sürüyor

Fed’in ekonomik görünümü değerlendirdiği Mayıs ayı Bej Kitap raporunda “ılımlı” bir tablo ortaya kondu: ücretler ile mal ve hizmetlerin fiyatları ılımlı artış kaydetti.

İmalat tarafında ise Mayıs ayı Dallas Fed imalat sanayi endeksi bir önceki aya göre 5 puan artışla 26,8 seviyesine yükseldi. Üretim, kapasite kullanımı, sevkiyat, sipariş, istihdam ve çalışma saatleri alt endekslerinde hızlanma var.

ABD ekonomisi 1. çeyrek GSYH büyüme ikinci tahminine göre yıllık %2,2 artış kaydetti. İlk tahmin %2,3 seviyesindeydi. 4Ç2017’de %2,9’luk, 2017 genelinde ise ortalama %2,6’lık büyüme kaydedilmişti.

1. çeyrekte büyüme hızında hafif gerileme yaşansa da kademeli fiyat artışlarıyla birlikte Fed %2 enflasyon hedefine yaklaştı. Fed yetkililerine göre enflasyondaki artış sürecek. Dolayısıyla 12-13 Haziran’da toplanacak olan Fed’in faiz artırımına gitmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Yüksek dış borç stoğu olan Türkiye ekonomisi için anlamı, ABD doları cinsinden finansman maliyetleri artış eğilimini sürdürecek. Merkez Bankası son acil toplantısında para politikasında sadeleşme ve 300 baz puanlık faiz artırımı gerçekleştirerek geç de olsa yüksek faiz ortamına yönelik bir koruma kalkanı oluşturmuş oldu. Gerekli görmesi halinde faiz artırımlarına devam edecek. Artan faiz enflasyonda düşüşü, büyüme tarafında ise ivme kaybı getirecek.