Etiket: abd

Hong Kong protestoları ABD-Çin anlaşmazlığında yeni bir düğüm olabilir

1841’de İngiltere bayrağı dikilen ve 1 Temmuz 1997’de İngiltere tarafından “tek ülke-iki sistem” olarak adlandırılan bir model çerçevesinde Hong Kong tekrar Çin’e devrediliyor.

2014 yılında yarı özerk Hong Kong’un yöneticisinin seçilmesi döneminde Çin yönetimi adayları belirlemesine izin veren bir yasa değişikliği önerisinde bulunuyor ve ardından “Şemsiye Devrimi” olarak isimlendirilen protesto gösterileri patlak veriyor.

Protestoların temelinde Hong Konglu nüfusun Çin’in bireysel hakları ve özgürlükleri kısıtlayacağı endişeleri yer alıyor. Protestolar 2016’da “balık köftesi devrimi” ile sokaklara taşınıyor. 

Yarı özerk Hong Kong yönetiminin 3 Nisan 2019’da bir yasa tasarısı hazırlaması ise endişelerin artmasını tetikliyor. “Kask devrimi” olarak adlandırılan yeni protestoların başlamasına sebep olan yasa tasarısı herhangi bir suç işlediğinden şüphelenilen kişilerin Çin’e iadesi ve Çin’de yargılanmalarını kapsıyor.

9 Haziran’da özel idare binasına yürüyen ve çoğunluğu genç olan 1 milyona yakın Hong Konglu bu yasa tasarısını protesto ediyor. Öyle ki cadde, metro, tren istasyonu ve havaalanı dahil devam eden gösteriler de dahil olmak üzere polis protestoculara TOMA’lar eşliğinde biber gazı ve plastik mermilerle müdahale ediyor.

29 Temmuz’da yarı resmi olan China Daily gazetesinde yer alan bir haberde Hong Kong’da bulunan Kızıl Ordu garnizon komutanının “olayların bir ülke-iki sistem ilkesini tehlikeye attığını, asla kabul edilemez olduğunu ve gerekirse müdahale edebileceklerini” ifadelerine yer veriliyor.

4 Eylül’de ise Hong Kong lideri Carrie Lam, söz konusu düzenlemeyi geri çektiklerini duyuruyor. Ancak protestoların sürmesinin gerisinde yasa tasarısının tamamen geri çekilmediği, askıya alındığı iddiaları var.

Çin yönetiminin Hong Kong gösterilerinde ABD ve Tayvan’a işaret etmesi de BBC haberine göre ülkeler arasındaki gerginliğin artmasına sebep oluyor. Bunda 16 Ekim Çarşamba günü ABD Meclisi’nin Hong Kong protestocularını destekleyen ve bir tedbir paketi ortayan koyan Hong Kong İnsan Hakları ve Demokrasi Yasasını geçirmesinin etkisi var. ABD Senatosu tarafından onaylanması ve Başkan Trump tarafından imzalanmasının ardından yasalaşacak olan taslak öneri “temel özgürlükler ve özerkliği” baltalamaktan sorumlu olan yetkililere yaptırımlar uygulanmasını kapsıyor.

Kasım 2020’de yapılacak olan ABD seçimleri öncesinde Başkan Trump tekrar başkanlığı alma konusunda kararlı: Sermayeyi ve üretimi ABD’ye çekme, üretim ve istihdamı artırma, Meksika sınırında güvenliği sağlama, dış ticarette ABD’yi dezavantajlı duruma getiren meseleleri çözme, ülke meselesi olmayan askeri müdahalelere son vererek ABD askerinin ülkeye dönmesini sağlama ve son olarak Hong Kong’da demokrasiyi savunanları destekleme. ABD ile Çin arasında devam eden ticaret savaşı kör düğüm hissi verirken Hong Kong demokrasisini savunma Trump’ın oy gücünü artırır mı yoksa ticaret savaşını daha mı çıkılmaz hale getirir izleyip göreceğiz.

Dr. FULYA GÜRBÜZ

ABD Eylül ayı PMI verileri imalat ve hizmet sektörlerinde ılımlı büyüme ortaya koydu

ABD kompozit üretim endeksi Eylül ayında aylık 0,3 puan artışla 51,0 seviyesine yükseldiği tahmin edildi. Endeksin 50 seviyesinin üzerindeki değerler sektörde büyümeyi gösteriyor.

Hizmet sektörü PMI endeksi aylık 0,2 puan artışla 50,9 seviyesine, imalat sektörü PMI endeksi ise aylık 0,7 puan artışla 51,0 seviyesine yükseldi.

İmalat sektörü üretim alt endeksi ise aylık 0,9 puan artışla 51,7 oldu.

Eylül ayı hizmet sektörü PMI alt endeksleri 50 seviyesinin üzerinde olsa da ekonomik şartların daha az elverişli olması ekonomik aktivitenin daha yavaş seyretmesine sebep oluyor. Bu sebeple son veriler şirketlerin Ocak 2010’dan bu yana ilk kez Eylül ayında istihdamda kısıntıya gittiğini gösteriyor. Enflasyon bacağında ise girdi fiyatları son iki aydır düşerken çıktı fiyatları Eylül ayında değişiklik göstermedi.

İmalat tarafında ihracat siparişlerinin son beş ayın dördünde azalışını sürdürdüğü not ediliyor. Girdi maliyetleri ve çıktı fiyatlarındaki artışlar ise ılımlı kaldı. Anket sonuçları imalatçıların dış talep kaynaklı ılımlı bir tablo ortaya koyduğuna işaret ediyor.

Geçen hafta politika faizinde 25 baz puan indirim yapan ABD merkez bankası Fed’in 29-30 Ekim’de gerçekleştireceği para politikası toplantısı kararında ülke içi ve küresel talep şartlarındaki gelişmelerin etkisi önemli olacak.

Dr. Fulya Gürbüz

Fed Mart ayı Ekonomi Raporu’nda sürpriz yok, güvercin ton desteklendi

New York Fed, Mart ayı Ekonomi Raporu’nu yayınladı. 19-20 Mart tarihli toplantısında faizleri sabit tutan ve 2020’de bir faiz artırımı beklentisini ortaya koyan Fed’in güvercin yaklaşımıyla hayli uyumlu bir rapor. Fed bir sonraki toplantısını 30 Nisan-1 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirecek. Fed’in mevcut faiz seviyesinde değişiklik yapmasını gerektirecek bir tablo şimdilik yok. Sebebi detaylarda sıralanmış:

Tüketim 2018 sonunda zayıfladı, 2019’da toparlanma sinyalleri var…

Aralık 2018’de tüketici harcamalarının reel olarak önemli ölçüde zayıfladığı; buna karşılık perakende satışların Ocak 2019’da, tüketici güveninin ise Şubat 2019’da önceki düşüşlerin ardından toparlandığı ifade edildi.

Yatırım harcamalarında ivme kaybı var…

İşletme ekipmanı harcamaları 4Ç2018’de önceki iki çeyreğe göre iyileşse de 2017 seviyelerinin gerisinde kaldı. Uçak hariç yeni sermaye malları siparişleri Ocak 2019’da arttı ancak sevkiyatların bir miktar gerisinde kaldı ki Fed bu gelişmeyi yakın vadede ivme kaybı olarak yorumluyor.

Konut piyasasında sinyaller karışık…

Konut piyasası göstergeleri Ocak 2019’da sıçrama yaptı ancak inşaat izinleri sektöre ilişkin karışık sinyaller verdi.

İstihdam piyasası zayıfladı, ücret artışları gücünü korudu…

İstihdam Şubat 2019’da zayıf kaldı. İşsizlik oranı düştü, istihdamın nüfusa oranı ve işgücüne katılım oranı değişmedi. Ücret artışları gücünü korudu.

Enflasyonda kısa vadede zayıflama işaretleri geldi…

Çekirdek enflasyon Şubat 2019’da zayıfladı fakat para politikası kurulunun uzun vadeli hedefi olan %2 ile aşağı yukarı uyumlu olduğu belirtiliyor.

Finansal piyasalar Mart ayında olumlu seyretti…

Geçen ay ABD hisse senetleri endeksleri ılımlı bir toparlanma sergiledi, volatilite düştü. 10-yıl vadeli tahvilin faizi nominal olarak kısmen geriledi. Ticaret ağırlıklı geniş kapsamlı dolar endeksi hafif yükseldi. Petrol fiyatları kısmen arttı.

Dr. Fulya Gürbüz

ABD ve Euro Bölgesi ekonomileri zayıflamaya devam ediyor

ABD ve Euro Bölgesi’nde imalat sektörü 2019 yılı ilk üç ayında ardı ardına zayıflarken çeyrek bazda bakıldığında 2018 yılı 4. çeyreğine göre daha zayıf bir performans ortaya koydu.

ABD Markit imalat sektörü PMI endeksi Mart 2019’da aylık 0,5 puan gerileyerek 52,5 olduğu tahmin edildi. Endeksin 50 ve yukarısındaki değerler sektörde büyümeye, altındaki değerler ise daralmaya işaret ediyor.

Euro Bölgesi Markit imalat sektörü PMI endeksi ise Mart 2019’da aylık 1,7 puan düşerek 47,6 seviyesine gerilediği tahmin edilerek daralmayı sürdürdü.

Hizmet sektörü tarafında ise ABD’de 2019 yılı ilk çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre daha iyi bir performans ortaya konsa da Mart ayında sektörün aylık 1,2 puan düşüşle 54,8 seviyesine yavaşladığı tahmin edildi.

Euro Bölgesi’nde ise hizmet sektörü PMI verisi ise aylık 0,1 puan düşüşle 52,7 olarak tahmin edilerek büyüme bölgesinde kalmayı sürdürdü.

Hizmet ve imalat sektörlerinden oluşan kompozit PMI endeksi ise Mart ayında ABD’de aylık 1,2 puan düşüşle 54,3 seviyesine zayıflarken Euro Bölgesi’nde aylık 0,6 puan kayıpla 51,3 seviyesine zayıfladı.

Genel olarak her iki ekonomide de enflasyon, istihdam ve üretim tarafında zayıflık sinyalleri var. Avrupa Merkez Bankası 2019 yılında %1,1 GSYH büyümesi tahmin ederken geçen hafta ABD Merkez Bankası Fed reel büyüme beklentisini 0,2 puan düşüşle %2,1 seviyesine çektiğini duyurmuştu.

Türkiye için anlamı ise en büyük ticaret ortağımız olan Euro Bölgesi’nden (özellikle Almanya’dan) ithalat talebinin zayıflamaya devam edecek olması.

Dr. Fulya Gürbüz

S-400 gerginliği TL’yi vurdu

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dün yaptığı “S-400 konusunda işi bitirdik, geri dönüşümüz asla olamaz. Ruslarla anlaştık, ortak üretime gireceğiz, belki S-400’den sonra S-500’e gireceğiz” açıklamanın ardından Dolar/TL kuru 5,43 seviyesinin üzerinde işlem görüyor.

Türkiye’nin Rusya tarafından üretilen S-400 alımına karşı çıkan ABD yönetimi 5 Mart’ta Türk ithal ürünlerine vergi muafiyetini kaldıracağını duyurmuştu.

Dış politikadaki olumsuz gelişmelere ek olarak;

. 31 Mart yerel seçimlerine yaklaşırken erken seçim ihtimalinin konuşulmaya başlanması,

. Daralma işaretleri veren ekonomik görünüm,

. En büyük ticaret ortağımız olan ve Brexit sorunuyla uğraşan Avrupa’dan gelen zayıflama işaretleri ve

. ABD dolarının gücünü koruması Türk lirasını sert dalgalanmalara açık bırakıyor.

Neyse ki TCMB dünkü toplantısında temkinli tavrını koruyup faizde bir değişiklik yapmadı; bu en azından dalga boyunu sınırlandırıyor.

Karşıdan esen rüzgarlara karşı kürek çekmeye devam. 2019 yılı sürprizlere açık olacak. Etkisinin 2020’ye uzayacağı çok ağır bir daralma yaşanabilir. Her şey seçim sonrasında atılacak ekonomik adımlara bağlı. Geçici değil kalıcı çözümlerle sağlam bir reform paketi gelmeli.

Dr. Fulya Gürbüz

Bej Kitap, Fed’in 20 Mart toplantısı için faiz artırım sinyali vermedi

20 Mart’ta faiz kararını görüşmek üzere toplanacak olan ABD merkez bankası (Fed) Mart ayı ekonomik görünümü sunan Bej Kitap’ı yayınladı.

Ülke genelinde yılın iki ayında ekonomik aktivitede canlılık sürerken, istihdamda artış devam etti, fiyatlar genel seviyesi hızlı olmasa da arttı. Hükumet kapanması, küresel talepte yavaşlama, gümrük tarifeleri ve ticaret politikası belirsizliğinin ekonomik aktivite üzerinde olumsuz etkisinden bahsedildi.

Raporda yer alan detaylar şöyle:

. ABD’de 12 bölgenin 10’unda büyüme hızı hafif ılımlı iken diğer ikisinde yatay kaldı.

. Bölgelerin yarısında hükumet kapanması perakende, emlak, lokanta, imalat ve personel hizmetlerini olumsuz etkiledi.

. Küresel talepte yavaşlama, gümrük tarifelerine bağlı yüksek maliyetler ve devam eden ticaret politikası belirsizliği imalat sektörüne yönelik endişeler olarak sıralandı.

. Finans-dışı hizmetler sektörü çoğu bölgede ılımlıdan ve orta seviye hıza doğru büyüdü.

. Konut inşaatı faaliyetleri ülke genelinde sabit veya kısmen büyürken konut satışları genel olarak düştü.

. Tarım koşulları zayıf kaldı, enerji faaliyeti ülke genelinde farklılık gösterdi.

. İstihdam bölgelerin çoğunda arttı.

. Fiyatlar genel olarak ılımlıdan ve orta seviye hıza doğru arttı. Girdi maliyetleri satış fiyatlarından daha hızlı artış kaydetti.

ABD ekonomisi 3Ç2018’de çeyrek bazda yıllık %3,4 büyümesinin ardından 4Ç2018’de %2,6 büyüme ile vites küçülttü. 2018 yılında %2,9 büyüyen ABD ekonomisinin 2019 yılında %2,5, 2020 yılında ise %2’ye doğru yavaşlaması bekleniyor. OECD’nin 6 Mart tarihli Ara Dönem Ekonomik Görünüm raporunda dünya ekonomisinin 2018 yılında %3,6’lık büyümeden sonra 2019 yılında %3,3’e yavaşlayacağı tahmin ediliyor. Söz konusu yavaşlamanın tetikleyicileri ise Bej Kitap ile paralel: Küresel büyümede momentum kaybı, politika belirsizliğinde artış, devam eden ticari gerilimler ile iş ve tüketici güveninde düşüş.

Bej Kitap, Fed’in tam istihdam hedefini koruduğuna, enflasyonda ise ılımlı bir artışa işaret ediyor. Fed’in 20 Mart tarihli toplantısında faiz artırım için zemin çok güçlü değil. Başkan Trump’ın Çarşamba günü (6 Mart) Çin ile ticaret görüşmelerinin olumlu gittiğini tekrarlamasına rağmen Fed’in bu toplantısında dikkate alacağı bir gelişme olmayacak.

Dr. Fulya Gürbüz

ABD’den Türkiye’ye 1,7 milyar dolarlık maliyet

ABD yönetimi Türkiye’yi “ekonomik olarak yeterince gelişmiş” ülke olarak değerlendirdi ve 1975 yılında gelişmekte olan ülkelere sunulan serbest ticaret programına aldığı Türkiye’yi gelişen ekonomisi sebebiyle programdan çıkaracağını duyurdu.

Açıklamaya göre Türkiye’nin 1,7 milyar dolarlık ihraç ürünü ABD’ye gümrüksüz giriyor. 2017 yılında ABD’ye toplam 8,7 milyar dolarlık ihracat ile tarihi rekor seviyesine yükselmiş, 2018 yılında ise hafif gerilemeyle ABD’ye 8,3 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirilmişti. 1996-2018 döneminde Türkiye’nin ABD’ye ortalama yıllık ihracat büyüklüğü 4,8 milyar dolar seviyesindedir.

ABD, Türkiye ile birlikte 5,6 milyar dolarlık gümrük vergisi muafiyetine sahip Hindistan’ı da aynı programdan çıkardı.

ABD’de enerji fiyatları tüketici enflasyonunu aşağı çekiyor

ABD’de tüketici fiyatları Ocak 2019’da bir önceki aya göre değişiklik göstermezken, bir önceki yılın aynı ayına göre %1,6 artış kaydetti. Böylece yıllık enflasyon Haziran 2017’den bu yana en düşük seviyesine gerilemiş oldu. Aralık 2018’de tüketici enflasyonu %1,9 seviyesindeydi.

Enerji fiyatları enflasyon üzerindeki baskıları son üç aydır aşağı doğru çekiyor. Gıda fiyatları ise bir önceki aya göre %0,2 artış kaydetti.

Enerji ve gıdanın dahil olmadığı çekirdek enflasyon ise yıllık bazda %2,2 ile Aralık ayına göre değişiklik göstermedi.

Bugün ajandada Euro Bölgesi sanayi üretimi ve ABD enflasyon verileri var

Euro Bölgesi’nde Ocak ayı sanayi üretimi verisi açıklanacak…

2018 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre %1,7, yıllık bazda ise %3,3 daralan sanayi üretiminin Ocak ayında aylık %0,4, yıllık %3,2 düşüş kaydetmesi bekleniyor. Ocak ayı imalat sektörü PMI verileri üretimde son 6 yılın en yavaş artışına işaret etmiş, endeks daralma bölgesine doğru gerilemeyi sürdürmüştü.

ABD’de ise Ocak ayı enflasyon verisi açıklanacak…

Aralık 2018’de ABD’de tüketici enflasyonu bir önceki yılın aynı ayına göre %,1,9, çekirdek enflasyon %2,2 artış kaydetmişti. Ocak ayında TÜFE’nin %1,5, çekirdek enflasyonun ise %2,1 seviyelerine gerilemesi bekleniyor.

Ocak ayı PMI verileri ise ABD’de imalat sektöründe girdi maliyetleri üzerindeki baskının arttığını, ancak petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle girdi maliyet enflasyonunun son 1 yılın en zayıf artışını kaydettiğini, talep artışı sebebiyle üreticilerin çıktı fiyatlarını yukarı çektiğini göstermişti.

Fed Başkanı Jerome Powell: “ABD ekonomisinde resesyon riski yok”

ABD merkez bankası Fed Başkanı Jerome Powell 12 Şubat tarihinde Missisipi eyaletinde katıldığı bir forum ve üniversite ziyaretinde yaptığı konuşmalarda beklediğimiz gibi para politikasına yönelik yorum yapmadı ancak ABD ekonomisine yönelik değerlendirmelerde bulundu. Konuşmalarda şu noktalara dikkat çekti:

. Ulusal bazda ekonomi güçlü. Artan bir resesyon riski görmüyorum.

. İşsizlik son 50 yılın en düşük seviyesinde. Üretim güçlü bir şekilde artıyor. Ancak refah özellikle kırsal bölgeler dahil olmak üzere birçok yerde hissedilmiyor.

. ABD ekonomisi güçlü görünmesine rağmen Fed yoksullukla savaşmak için kırsal bölgelerde bankacılık ve finansman ihtiyacına yönelik olarak çalışıyor.

. ABD’de işgücüne katılım oranı %63,2 seviyesinde olmasına rağmen 2018 Dünya Bankası istatistiklerine göre dünyada 101. sırada yer alıyor.

. %3,9 seviyesindeki işsizlik oranı ile maksimum istihdam seviyesine yakın ancak ülkenin her bölgesinde aynı değil.

. Eşit eğitim fırsatları ve işgücünün eğitilmesi önemli.

. 10 yıllarca yapılan araştırmalara göre üniversite öncesinde yüksek kalitede öğretmenlerin desteğinde iyi eğitim almış olan öğrenciler ilerde daha iyi bir yaşam kalitesine sahip olmaktadırlar.

. Yerel bankaların hem kişisel olarak hem de girişimcilik düzeyinde ihtiyaç duyanlara finansman sağlama konusunda kısıtlamalar olmamasına yönelik düzenlemelere ihtiyaç var.