Etiket: işsizlik

İşsizlik oranı %13,5’e yükseldi, zirveyi henüz görmedik

Pazartesi açıklanan ve 2018 yılı 4. çeyreğinde (4Ç2018) %3 daralan GSYH verisinin ardından Aralık ayı işsizlik verileri de ekonomide daralmanın iz düşümü oldu. İşsizlik oranı %13,5 seviyesine tırmanarak rekor tazeledi.

Ekonomik faaliyete göre istihdam edilenlerin sayısı, tarım sektöründe 54 bin, sanayi sektöründe 182 bin, inşaat sektöründe 77 bin kişi azalırken, hizmet sektöründe ise 16 bin kişi arttı.

Ocak ve Şubat ayı verilerini dikkate aldığımızda;

. PMI verilerine göre imalat sektöründe istihdamın Ağustos 2018’den bu yana aralıksız azalması,

. Sektörel güven endekslerine göre hizmet sektöründe çalışan sayısında azalması, perakende ticaret iş hacminde azalma ve inşaat sektörü faaliyetlerindeki gerileme işsizlik oranındaki artışın Ocak ve Şubat aylarında da süreceğine işaret ediyor.

Aşağıdaki grafik mevsimsel etkilerden arındırılmış sektörel güven endeksleri ve işsizlik oranı arasındaki ters ilişkiyi açıkça gösteriyor:

Detaylar…

TÜİK tarafından açıklanan işsizlik oranı Aralık 2018 döneminde 3,1 puanlık artış ile %13,5 seviyesinde gerçekleşirken tarım dışı işsizlik oranı 3,3 puanlık artış ile %15,6 olarak tahmin edildi.

Bu dönemde, tarım sektöründe çalışan sayısı 375 bin, tarım dışı sektörlerde çalışan sayısı 258 bin kişi azaldı. İstihdam edilenlerin %17,3’ü tarım, %19,8’i sanayi, %5,8’i inşaat, %57’si ise hizmet sektöründe yer aldı. Önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında tarım sektörünün istihdam edilenler içindeki payı 1 puan, inşaat sektörünün payı 1,5 puan azalırken, sanayi sektörünün payı 0,3 puan, hizmet sektörünün payı 2 puan arttı.

Kayıt dışı çalışanların oranı bir önceki yılın aynı dönemine göre 0,1 puan artarak %33,4 olarak gerçekleşti.

Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,6 puan artarak %12,7 oldu, tarım dışı işsizlik oranı 0,7 puanlık artış ile %14,9 olarak tahmin edildi.

Mevsim etkisinden arındırılmış işgücüne katılma oranı 0,3 puan azalarak %53,1 olarak gerçekleşti. Ekonomik faaliyete göre istihdam edilenlerin sayısı, tarım sektöründe 54 bin, sanayi sektöründe 182 bin, inşaat sektöründe 77 bin kişi azalırken, hizmet sektöründe ise 16 bin kişi arttı.

Dr. Fulya Gürbüz

AMB’den faiz değişikliği beklenmiyor

Avrupa Merkez Bankası (AMB) para politikasını görüşmek üzere bugün toplanıyor. AMB’den faiz değişikliği beklenmezken ekonomik görünüme ilişkin değerlendirmeleri ve beklentileri takip edeceğiz.

Euro Bölgesi 2018 yılı genelinde %1,8 büyümüş, son çeyrekte kaydettiği %1,2 büyüme ile 2014 yılından bu yana en zayıf performansı ortaya koydu.

Enflasyon ise 2019 yılı Şubat ayında yıllık %1,5 artış kaydetmişti. İmalat ve hizmet sektörleri PMI verileri fiyatlar üzerindeki baskının azaldığına işaret etti.

İşsizlik oranı ise Ocak ayındaki %7,8 değeri ile Ekim 2008’den bu yana kaydedilen en düşük seviyede.

Faiz kararı TSİ 15.45’te açıklanacak.

TL için kritik hafta: TCMB faiz kararını açıklayacak

4 Mart 2019, Pazartesi

Şubat ayı enflasyon verileri açıklanacak. TÜFE Ocak ayında %20,35, yurt içi ÜFE ise %33,64 seviyesinde bulunuyor. Şubat ayı imalat sektörü PMI verileri hem girdi maliyetlerinde hem de çıktı fiyatlarında sınırlı bir artış olduğuna işaret etmişti. Devam eden talep daralmasına istinaden TÜFE’de %20 seviyesinin korunacağını tahmin ediyoruz.

6 Mart 2019, Çarşamba

TCMB faiz kararını açıklayacak. TL’deki değer kaybına ek olarak enflasyonist baskıların devam etmesi sebebiyle TCMB’den faiz değişikliği beklemiyoruz. Bankalara kredi faiz oranlarını düşürme ve kredi musluklarını açma baskıları geçen hafta TL’de değer kaybı getirdi. TCMB’nin olası bir faiz indirme hamlesi TL’de satışı hızlandıracaktır.

7 Mart 2019, Perşembe

Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararını açıklayacak. Şubat ayı imalat sektörü PMI verileri Euro Bölgesi’nde Almanya ve İtalya’da üretim daralmasına işaret ederken girdi maliyetleri ve çıktı fiyat artışlarında yavaşlama var. Nitekim Şubat ayında enflasyonun Ocak’taki %1,4 seviyesinden %1,5 seviyesine yükselmesi bekleniyor. Brexit ve otomotiv sektörüne yönelik devam eden belirsizlikleri de dikkate aldığımızda AMB’den faiz değişikliği beklemiyoruz.

8 Mart 2019, Cuma

ABD’de Şubat ayı işgücü istatistikleri yayınlanacak. Ocak ayında %4’e yükselen işsizlik oranının Şubat ayında tekrar %3,9’a gerilemesi bekleniyor. Şubat ayı imalat sektörü PMI verileri istihdamda hızlanmaya işaret etti.

Dr. Fulya Gürbüz

İç talep daraldıkça işsizlik artıyor

TÜİK verilerine göre işsizlik oranı Kasım 2018 döneminde 2 puanlık artışla %12,3 seviyesine yükseldi, tarım dışı işsizlik oranı 2,1 puanlık artış ile %14,3 olarak tahmin edildi, mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,4 puan artarak %12 oldu.

Genç nüfusta (15-24 yaş) işsizlik oranı 4,3 puanlık artış ile %23,6 olurken,15-64 yaş grubunda bu oran 2,1 puanlık artış ile %12,6 olarak gerçekleşti.

Ekonomik faaliyete göre istihdam edilenlerin sayısı sanayi sektöründe 40 bin kişi azaldı. Aralık 2018 ve Ocak 2019 imalat sektörü PMI verileri imalat sektörü istihdamında düşüşe işaret etmişti.

Aşağıdaki grafikte de görüleceği gibi daralan iç talep işsizlik oranında artışı beraberinde getiriyor. Bugün TÜİK tarafından açıklanan 2018 yılı Aralık ayı perakende ticaret verileri iç talepteki daralmayı teyit etti. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sabit fiyatlarla perakende satış hacmi 2018 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre %0,6 azaldı. Takvim etkilerinden arındırılmış sabit fiyatlarla perakende satış hacmi 2018 yılı Aralık ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %9,2 azaldı. Ocak ayında KDV indirimleri ve enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan fiyat düşüşlerinin etkisiyle perakende satışta kısmi iyileşme bekliyoruz.

Dr. Fulya Gürbüz

Fed Başkanı Jerome Powell: “ABD ekonomisinde resesyon riski yok”

ABD merkez bankası Fed Başkanı Jerome Powell 12 Şubat tarihinde Missisipi eyaletinde katıldığı bir forum ve üniversite ziyaretinde yaptığı konuşmalarda beklediğimiz gibi para politikasına yönelik yorum yapmadı ancak ABD ekonomisine yönelik değerlendirmelerde bulundu. Konuşmalarda şu noktalara dikkat çekti:

. Ulusal bazda ekonomi güçlü. Artan bir resesyon riski görmüyorum.

. İşsizlik son 50 yılın en düşük seviyesinde. Üretim güçlü bir şekilde artıyor. Ancak refah özellikle kırsal bölgeler dahil olmak üzere birçok yerde hissedilmiyor.

. ABD ekonomisi güçlü görünmesine rağmen Fed yoksullukla savaşmak için kırsal bölgelerde bankacılık ve finansman ihtiyacına yönelik olarak çalışıyor.

. ABD’de işgücüne katılım oranı %63,2 seviyesinde olmasına rağmen 2018 Dünya Bankası istatistiklerine göre dünyada 101. sırada yer alıyor.

. %3,9 seviyesindeki işsizlik oranı ile maksimum istihdam seviyesine yakın ancak ülkenin her bölgesinde aynı değil.

. Eşit eğitim fırsatları ve işgücünün eğitilmesi önemli.

. 10 yıllarca yapılan araştırmalara göre üniversite öncesinde yüksek kalitede öğretmenlerin desteğinde iyi eğitim almış olan öğrenciler ilerde daha iyi bir yaşam kalitesine sahip olmaktadırlar.

. Yerel bankaların hem kişisel olarak hem de girişimcilik düzeyinde ihtiyaç duyanlara finansman sağlama konusunda kısıtlamalar olmamasına yönelik düzenlemelere ihtiyaç var.

Haftanın gündemi: Sanayi üretimi, işsizlik, cari işlemler dengesi, bütçe ve beklenti anketi

11-15 Şubat haftasında yoğun bir veri akışı takip edilecek.

11 Şubat 2019, Pazartesi
. İngiltere’de 2018 yılı 4. çeyrek GSYH büyüme ilk tahmini yayınlanacak. 3Ç2018’de çeyrek bazda %0,6, yıllık bazda %1,5 artış kaydedilmişti. Beklentiler sırasıyla %0,2 ve %1,4.

12 Şubat 2019, Salı
. Fed Başkanı Powell konuşacak.

13 Şubat 2019, Çarşamba
. Euro Bölgesi Ocak ayı sanayi üretimi verisi açıklanacak. Aralık 2018’de sanayi üretimi aylık bazda %1,7, yıllık bazda %3,3 düşüş kaydetmişti. Ocak ayı beklentisi aylık %0,4, yıllık %3,2 düşüş olacağı yönünde.
. ABD’de Ocak ayı enflasyon verisi açıklanacak. Aralık 2018’de tüketici enflasyonu %,1,9, çekirdek enflasyon %2,2 artış kaydetmişti. Ocak ayı için beklentiler sırasıyla %1,5 ve %2,1.

14 Şubat 2019, Perşembe
. Türkiye’de Aralık ayı cari işlemler dengesi açıklanacak. Kasım ayında 986 milyon dolar cari işlemler fazlası elde edilmiş böylece 12 aylık toplam cari açık 33,93 milyar dolar seviyesine gerilemişti.
. TCMB Şubat ayı Beklenti Anketi açıklanacak. Ocak ayında yıl sonu TÜFE %16,45’e gerilemiş, yıl sonu Dolar-TL kuru 6,185 seviyesine yükselmiş, yıl sonu cari açık toplamı 24,67 milyar dolar seviyesine gerilemiş, yıl sonu GSYH büyüme beklentisi önceki %3,04’ten %1,4 seviyesine gerilemiş, 2020 yılı GSYH büyüme beklentisi ise %1,53’ten %3,03’e yükselmişti.
. Aralık ayı sanayi üretimi verileri açıklanacak. Kasım 2018’de takvim ve mevsim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre %0,25, takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki yılın aynı ayına göre %6,47, arındırılmamış olarak sanayi üretimi bir önceki yılın aynı ayına göre %6,48 daralmıştı.
. Çin’de Ocak ayı dış ticaret verileri açıklanacak. Aralık ayında ihracat yıllık bazda %4,4, ithalat %7,6 daralmıştı. Ocak ayı için beklentiler sırasıyla %3,3, ve %9,0 daralma yönünde.
. Euro Bölgesi 4Ç2018 GSYH büyüme beklentisi ikinci tahmini yayınlanacak. İlk tahmin çeyrek bazda %0,2, yıllık bazda %1,6 artış yönündeydi.
. ABD’de Aralık 2018 perakende satış verileri açıklanacak. Kasım 2018’de aylık %0,2 artan perakende satışların Aralık ayında da %0,2 artış kaydedeceği yönünde.

15 Şubat 2019, Cuma
. Türkiye’de Kasım 2018 dönemi işsizlik verileri açıklanacak. Ekim 2018 döneminde işsizlik oranı %11,6 seviyesine yükselmiş, mevsimsel etkilerden arındırılmış işsizlik oranı %11,5 seviyesine yükselmiş, tarım dışı işsizlik oranı 1,3 puanlık artış ile %13,6 olarak tahmin edilmişti. İşsizlik oranının Kasım 2018 döneminde %11,7 seviyesine yükselmesi bekleniyor.
. Ocak ayı merkezi yönetim bütçe verileri açıklanacak. Aralık 2018’de 18,07 milyar TL bütçe açığı kaydedilmişti.
. Aralık 2018 perakende satış verileri açıklanacak. Kasım 2018’de takvim etkisinden arındırılmış perakende satışlar bir önceki yılın aynı ayına göre %6,3 azalmış, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sabit fiyatlarla perakende satış hacmi bir önceki aya göre %0,1 artmıştı.
. Çin’de Ocak ayı enflasyon verileri açıklanacak. Aralık 2018’de yıllık bazda %1,9 artan tüketici enflasyonunun Ocak ayında %2 artması bekleniyor.
. ABD’de Ocak ayı sanayi üretimi verisi açıklanacak. Aralık 2018’de sanayi üretimi aylık %0,3, yıllık %4 artış kaydedilmişti. Ocak ayı imalat sektörü PMI verileri üretimde hızlı artışa işaret etmişti.

İşsizlik oranı Ekim 2018’de %11,6 seviyesine yükseldi

TÜİK verilerine göre Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2018 yılı Ekim döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 501 bin kişi artarak 3 milyon 788 bin kişi oldu.

İşsizlik oranı Ekim döneminde 1,3 puanlık artış ile %11,6 seviyesinde gerçekleşti.

Aynı dönemde; tarım dışı işsizlik oranı 1,3 puanlık artış ile %13,6 olarak tahmin edildi. Genç nüfusta (15-24 yaş) işsizlik oranı 3 puanlık artış ile %22,3 olurken,15-64 yaş grubunda bu oran 1,4 puanlık artış ile %11,9 olarak gerçekleşti.

Mevsim etkisinden arındırılmış işsiz sayısı bir önceki döneme göre 58 bin kişi artarak 3 milyon 742 bin kişi olarak gerçekleşti. İşsizlik oranı 0,2 puan artarak %11,5 oldu.

PMI ve reel sektör güven endeksi verilerini dikkate aldığımızda Kasım ve Aralık dönemlerinde de işsizlik oranındaki artışın sürmesini bekliyoruz.

ABD’de güçlü istihdam verilerine rağmen Fed faiz artırmakta aceleci olmayacak

ABD’de tarım dışı istihdamına Aralık 2018’de 176 bin beklentilerine karşılık 312 bin katılım oldu. Aralık ayı işsizlik oranı tekrar Temmuz 2018 seviyesi olan %3,9 seviyesine yükselirken ortalama ücret artışları yıllık %3,2 ile Ekim 2009’dan bu yana en hızlı yükselişini yaşadı.

Fed Başkanı Powell, Cuma günü yaptığı bir açıklamada ABD’deki güçlü istihdam piyasasına rağmen güçsüz enflasyon dinamiklerine bağlı olarak faiz artırmak için aceleci olmayacaklarını söyledi.

Son PMI verileri de küresel bazda yüksek ücret artışlarının ve kaliteli işgücü eksikliğinin üretim üzerinde baskı oluştururken talepte zayıflamayla birlikte şirket karlılıkları üzerinde de aşağı yönlü baskıyı ortaya koymuştu.

Piyasalardaki yaşanan satış baskılarının ardından Powell’in 19 Aralık para politikası toplantısında ortaya koyduğu şahin yaklaşımın yerini güvercin yaklaşıma bırakması ile Dolar-TL kuru tekrar 5,30-5,40 aralığına geriledi.

Mart 2018’den beri sanayi üretimi daralırken işsizlik artıyor

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi Ekim 2018’de bir önceki yılın aynı ayına göre %5,7 azalırken, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre %1,9 azaldı.

İşsizlik oranı ise Eylül 2018 döneminde 0,8 puanlık artış ile %11,4’e, mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,1 puan artarak %11,3’e yükseldi.

Sebebi açık: İç talepte daralma.

2018 yılında Kredi Garanti Fonu’nun (KGF) sonlanması ve özellikle Avrupa ekonomisinde yaşanan hız kaybı ile birlikte 2018 yılı başından beri iç talepte daralma sinyallerini almaya başlamıştık. Mevsimsellikten arındırılmış verileri dikkate aldığımızda tüketim malları ithalatı yılın başından Ekim ayı sonuna kadar aralıksız azaldı. Perakende satışlardaki azalmayla birlikte tüketim vergileri 2017’ye göre düşüş gösterdi.
Düşen talebe bağlı olarak yatırım harcamaları da gerilerken üretim göstergeleri güç kaybetti ve kaçınılmaz olarak istihdam oranı yılbaşından Eylül sonuna kadar azalma kaydetti.

Öncü göstergeler (kurumsal ve tüketici kredileri ile PMI verileri) üretimde daralmanın Kasım ayında da sürdüğüne işaret ediyor.

Üçüncü çeyrekte Türkiye ekonomisi sert frene bastı ve %1,6 büyüme kaydetti. Dördüncü çeyrekte %1,0-2,0 aralığında eksi büyümeye tanık olacağız. 2018 yılını ortalama %3 gibi bir büyüme ile tamamladıktan sonra 2019 yılı küresel büyüme endişeleri gölgesinde çok daha sert geçecek.

Bugün açıklanacak ABD tarım dışı istihdam verileri Fed kararı için ipucu verecek

ABD’de bugün açıklanacak Kasım ayı tarım dışı istihdam verileri Fed’in 18-19 Aralık’ta yapacağı para politikası toplantısı için önemli ipucu olacak.

Perşembe açıklanan özel sektör ADP istihdam verilerinde beklentinin daha aşağısında gelen bir sonuç gördük. Kasım ayı için piyasa beklentisi 195 bin istihdam artışı yönündeyken 179 bin artış kaydedildi, Ekim ayı verisi aşağı 225 bin olarak revize edildi.

Bugün açıklanacak Kasım ayı tarım dışı istihdam verisi için piyasa beklentisi 200 bin artış olacağı yönünde. Ekim ayında tarım dışı istihdamında 250 bin artış yaşanmış, işsizlik oranı %3,7 ile Ekim ayında kaydedilen 49 yılın en düşük seviyesini korumuş, ortalama ücret artışları yıllık %3,1 oranında artış göstermişti. Beklenenden düşük bir istihdam verisi gelmesi halinde Fed’in 2019 için faiz artırım öngörüsü 3’ten aşağı revize edilebilir. 3’ten 2’ye düşürülmesi 2019’da vergi indirimlerinin son bulacak olması sebebiyle talep daralması ihtimali açısından anlamlı olabilir ancak beklentinin 1 veya sıfıra düşürülmesi ekonomide ciddi bozulmaya işaret edeceğinden böyle radikal bir düşüş öngörmüyoruz.

Geçen hafta Fed Başkan ve Başkan Yardımcısının açıklamaları ile yayınlanan Fed tutanakları faiz artırımlarının kademeli olması yerine veri destekli olarak artırılabileceği seçeneğini ortaya koymuş piyasalarda ABD’nin 2019 yılında resesyona gireceğine dair endişeleri gündeme getirmişti. Söz konusu endişeler ile ABD kısa vadeli tahvil faizlerinde yükseliş yaşanırken uzun vadeli tahvil faizleri gerileyerek kısa vadeli faizlerin aşağısında işlem görmeye başladı. 19 Aralık Fed kararı bu eğilimi ne derece değiştirebilecek göreceğiz.

Öte yandan 2019’da vergi indirimlerinin sonlanacak olması sebebiyle de ABD dış ticaret politikasının seyri ABD ekonomisine yönelik daha güçlü ipuçları verecek.

G20 toplantısında ABD-Çin ticaret savaşının 90 gün süreyle durdurulması ve iki taraflı ticaret görüşmelerine başlanması olumlu bir gelişme olmuştu. Toplantı sonrası karşılıklı yapılan açıklamalardan iki tarafın da uzlaşıya açık olduğu mesajını anlıyoruz.

ABD-AB tarafında ise ABD’de üretim yapan Alman otomobil şirketlerinin üst temsilcilerinin 4 Aralık’ta Trump ve ABD yetkilileriyle yaptıkları toplantılar işbirliğine açık gibi görünse de Almanya Başbakanı Merkel’in de belirttiği gibi “ticaret müzakereleri AB’nin sorumluluğunda”.