Etiket: istihdam

İşsizlik oranı %13,5’e yükseldi, zirveyi henüz görmedik

Pazartesi açıklanan ve 2018 yılı 4. çeyreğinde (4Ç2018) %3 daralan GSYH verisinin ardından Aralık ayı işsizlik verileri de ekonomide daralmanın iz düşümü oldu. İşsizlik oranı %13,5 seviyesine tırmanarak rekor tazeledi.

Ekonomik faaliyete göre istihdam edilenlerin sayısı, tarım sektöründe 54 bin, sanayi sektöründe 182 bin, inşaat sektöründe 77 bin kişi azalırken, hizmet sektöründe ise 16 bin kişi arttı.

Ocak ve Şubat ayı verilerini dikkate aldığımızda;

. PMI verilerine göre imalat sektöründe istihdamın Ağustos 2018’den bu yana aralıksız azalması,

. Sektörel güven endekslerine göre hizmet sektöründe çalışan sayısında azalması, perakende ticaret iş hacminde azalma ve inşaat sektörü faaliyetlerindeki gerileme işsizlik oranındaki artışın Ocak ve Şubat aylarında da süreceğine işaret ediyor.

Aşağıdaki grafik mevsimsel etkilerden arındırılmış sektörel güven endeksleri ve işsizlik oranı arasındaki ters ilişkiyi açıkça gösteriyor:

Detaylar…

TÜİK tarafından açıklanan işsizlik oranı Aralık 2018 döneminde 3,1 puanlık artış ile %13,5 seviyesinde gerçekleşirken tarım dışı işsizlik oranı 3,3 puanlık artış ile %15,6 olarak tahmin edildi.

Bu dönemde, tarım sektöründe çalışan sayısı 375 bin, tarım dışı sektörlerde çalışan sayısı 258 bin kişi azaldı. İstihdam edilenlerin %17,3’ü tarım, %19,8’i sanayi, %5,8’i inşaat, %57’si ise hizmet sektöründe yer aldı. Önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında tarım sektörünün istihdam edilenler içindeki payı 1 puan, inşaat sektörünün payı 1,5 puan azalırken, sanayi sektörünün payı 0,3 puan, hizmet sektörünün payı 2 puan arttı.

Kayıt dışı çalışanların oranı bir önceki yılın aynı dönemine göre 0,1 puan artarak %33,4 olarak gerçekleşti.

Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,6 puan artarak %12,7 oldu, tarım dışı işsizlik oranı 0,7 puanlık artış ile %14,9 olarak tahmin edildi.

Mevsim etkisinden arındırılmış işgücüne katılma oranı 0,3 puan azalarak %53,1 olarak gerçekleşti. Ekonomik faaliyete göre istihdam edilenlerin sayısı, tarım sektöründe 54 bin, sanayi sektöründe 182 bin, inşaat sektöründe 77 bin kişi azalırken, hizmet sektöründe ise 16 bin kişi arttı.

Dr. Fulya Gürbüz

Bej Kitap, Fed’in 20 Mart toplantısı için faiz artırım sinyali vermedi

20 Mart’ta faiz kararını görüşmek üzere toplanacak olan ABD merkez bankası (Fed) Mart ayı ekonomik görünümü sunan Bej Kitap’ı yayınladı.

Ülke genelinde yılın iki ayında ekonomik aktivitede canlılık sürerken, istihdamda artış devam etti, fiyatlar genel seviyesi hızlı olmasa da arttı. Hükumet kapanması, küresel talepte yavaşlama, gümrük tarifeleri ve ticaret politikası belirsizliğinin ekonomik aktivite üzerinde olumsuz etkisinden bahsedildi.

Raporda yer alan detaylar şöyle:

. ABD’de 12 bölgenin 10’unda büyüme hızı hafif ılımlı iken diğer ikisinde yatay kaldı.

. Bölgelerin yarısında hükumet kapanması perakende, emlak, lokanta, imalat ve personel hizmetlerini olumsuz etkiledi.

. Küresel talepte yavaşlama, gümrük tarifelerine bağlı yüksek maliyetler ve devam eden ticaret politikası belirsizliği imalat sektörüne yönelik endişeler olarak sıralandı.

. Finans-dışı hizmetler sektörü çoğu bölgede ılımlıdan ve orta seviye hıza doğru büyüdü.

. Konut inşaatı faaliyetleri ülke genelinde sabit veya kısmen büyürken konut satışları genel olarak düştü.

. Tarım koşulları zayıf kaldı, enerji faaliyeti ülke genelinde farklılık gösterdi.

. İstihdam bölgelerin çoğunda arttı.

. Fiyatlar genel olarak ılımlıdan ve orta seviye hıza doğru arttı. Girdi maliyetleri satış fiyatlarından daha hızlı artış kaydetti.

ABD ekonomisi 3Ç2018’de çeyrek bazda yıllık %3,4 büyümesinin ardından 4Ç2018’de %2,6 büyüme ile vites küçülttü. 2018 yılında %2,9 büyüyen ABD ekonomisinin 2019 yılında %2,5, 2020 yılında ise %2’ye doğru yavaşlaması bekleniyor. OECD’nin 6 Mart tarihli Ara Dönem Ekonomik Görünüm raporunda dünya ekonomisinin 2018 yılında %3,6’lık büyümeden sonra 2019 yılında %3,3’e yavaşlayacağı tahmin ediliyor. Söz konusu yavaşlamanın tetikleyicileri ise Bej Kitap ile paralel: Küresel büyümede momentum kaybı, politika belirsizliğinde artış, devam eden ticari gerilimler ile iş ve tüketici güveninde düşüş.

Bej Kitap, Fed’in tam istihdam hedefini koruduğuna, enflasyonda ise ılımlı bir artışa işaret ediyor. Fed’in 20 Mart tarihli toplantısında faiz artırım için zemin çok güçlü değil. Başkan Trump’ın Çarşamba günü (6 Mart) Çin ile ticaret görüşmelerinin olumlu gittiğini tekrarlamasına rağmen Fed’in bu toplantısında dikkate alacağı bir gelişme olmayacak.

Dr. Fulya Gürbüz

Türkiye’de imalat sektöründeki yavaşlama Şubat 2019’da hız keserken ihracat siparişleri arttı

• Üretimdeki yavaşlama daha sınırlı bir oranda gerçekleşti
• Yeni ihracat siparişleri yeniden büyümeye geçti
• İstihdamdaki azalış son 7 ayın en düşük hızında kaydedildi

İstanbul Sanayi Odası ve IHS Markit’ten elde edilen PMI® anket verileri, faaliyet koşullarındaki yavaşlamanın Şubat’ta son 6 ayın en ılımlı düzeyinde gerçekleştiğine işaret etti. Üretim ve yeni siparişlerdeki yavaşlama hafiflerken yeni ihracat siparişleri artış gösterdi. İstihdamdaki gerileme de Şubat ayında daha yavaş gerçekleşti.

Ocak’ta 44,2 olarak kaydedilen manşet PMI endeksi Şubat’ta son 6 ayın en yüksek düzeyi olan 46,4’e yükseldi. Ancak faaliyet koşullarındaki yavaşlama eğilimi on birinci ayı geride bıraktı.

Manşet endeksteki eğilime paralel olarak üretim de Ocak ayına kıyasla daha düşük oranda geriledi. Yeni siparişlerdeki yavaşlama üst üste beşinci ay olacak şekilde hız kesti. Yeni ihracat siparişlerinin büyüme bölgesine geçmesi, toplam yeni iş akışını destekledi.

Yeni siparişlerin yavaş seyri firmaların Şubat ayında da istihdam azaltmasına neden oldu. Yine de yedi aydır devam eden bu süreçte en sınırlı istihdam azalışı Şubat’ta gerçekleşti.

Türk lirasındaki zayıflık, girdi maliyetlerinde bir kez daha aylık bazda artışa neden oldu. Enflasyon oranı Ocak ayına göre hafif çapta yükseldi, ancak 2018 yılı boyunca gözlenen seviyelerin belirgin bir şekilde altında kaldı. Maliyet yüklerindeki artışın yansıması olarak firmalar ürün fiyatlarında da artışa gitti. Ancak görece zayıf talep koşulları, satış fiyatlarındaki artışın oldukça sınırlı kalmasına neden oldu.

İmalatçılar satın alma faaliyetlerini Şubat’ta da azaltırken hem girdi hem de nihai ürün stoklarında azalma kaydedildi.

Asya’da imalat sektörü Hindistan’ın ardından Çin’in desteğiyle toparlanıyor

Çin: İmalat sektörü güçlü iç talebin etkisiyle büyüme bölgesine geri döndü

Dünyanın 2. büyük ekonomisi olan Çin’de imalat sektörü PMI endeksi Şubat 2019’da aylık 1,6 puan artışla 49,9 seviyesine yükseldi. Endeksin 50 üzerindeki değerleri sektörde büyümeye işaret ediyor. İç talepteki artışın etkisiyle üretim ve yeni siparişler alt endeksi büyüme bölgesine girdi, yeni ihracat siparişleri daraldı. Artan talep ve yüksek emtia fiyatları sebebiyle girdi maliyetleri ve çıktı fiyatları arttı.

Hindistan: Destekleyici devlet düzenlemeleri imalat sektörünü desteklemeye devam ediyor

Dünyanın 6. büyük ekonomisi olan Hindistan’da imalat sektörü PMI endeksi Şubat 2019’da aylık 0,4 puan artışla 54,3 seviyesine yükselerek son 14 ayın zirvesini gördü. Özellikle yeni ihracat siparişlerindeki hızlı artış ve devam eden iç talebe paralel olarak yeni siparişler yükseldi. Yeni siparişlerdeki artışta başarılı pazarlama modeli, destekleyici devlet düzenlemeleri ve güçlenen talep koşullarının etkisi olduğu kaydedildi. Zayıf emtia fiyatları ise enflasyonist baskının azalmasına sebep oluyor. İstihdamda hızlı artış kaydedildi.

ASEAN bölgesinde ise imalat sektörü Şubat 2019’da bozulmaya devam etti. Endonezya, Filipinler, Malezya, Myanmar, Singapur, Tayland ve Vietnam’ı kapsayan imalat sektörü Nikkei ASEAN PMI endeksi Şubat 2019’da aylık 0,1 puan azalışla 49,6 seviyesine geriledi. Yeni siparişler son iki aydır düşerken üretim artışı zayıf kaldı.

Filipinler: Üretimde yavaşlama olsa da imalat sektörü büyümeyi sürdürdü, yeni ihracat siparişleri son 7 ayda ilk kez arttı

Dünyanın 40. büyük ekonomisi olan Filipinler’de imalat sektörü PMI endeksi Şubat 2019’da aylık 0,4 puan azalışla 51,9 seviyesine geriledi. Endeksin 50 üzerindeki değerleri sektörde büyümeye işaret ediyor. Yeni siparişler iç talepteki zayıflığa bağlı olarak son 7 ayın en zayıf artışını kaydetse de ihracat siparişleri son 7 aydır ilk kez yükseldi. Üretim ve istihdam arttı. Yüksek ham madde ve benzin fiyatlarına bağlı olarak çıktı fiyatları arttı, ancak enflasyon Ocak ayına göre düşük kaldı.

Vietnam: Üretim ve yeni siparişler hızla artmasına rağmen istihdam son 3 yılda ilk kez düştü

Dünyanın 47. büyük ekonomisi olan Vietnam’da imalat sektörü PMI endeksi Şubat 2019’da aylık 0,7 puan azalışla 51,2 seviyesine geriledi. Üretim ve yeni siparişler hızla arttı. Yeni ihracat siparişleri son 37 ayın en zayıf artışını kaydetti. Girdi maliyetleri kısmen artarken çıktı fiyatları son beş aydır düşüşünü sürdürdü. İstihdam düştü.

Endonezya: Üretim kısmen arttı, yeni ihracat siparişleri azalmaya devam etti

Dünyanın 16. büyük ekonomisi olan Endonezya’da imalat sektörü PMI endeksi Şubat 2019’da aylık 0,2 puan artışla 50,1 seviyesine yükseldi. Üretim kısmen azaldı. Yurt içi talepte iyileşme yaşanırken yeni ihracat siparişleri azalmaya devam etti. Girdi ve çıktı maliyetleri hafif yükseldi. Enflasyonist baskının düşük kalmasında güçlü para biriminin etkisi olduğu ifade ediliyor. Üretimdeki azalmaya rağmen istihdamdaki artış sürdü.

Tayland: Üretim yatay kaldı, yeni ihracat siparişleri son 4 ayda ilk kez attı

Dünyanın 27. büyük ekonomisi olan Tayland’da imalat sektörü PMI endeksi Şubat 2019’da aylık 0,3 puan azalışla 49,9 seviyesine geriledi. Yeni siparişler yükselme bölgesine girdi, yeni ihracat siparişleri y son 4 ayda ilk kez attı, girdi maliyetleri düşerken çıktı fiyatları arttı, istihdam son beş aydır düşüşünü sürdürdü, üretim beklentisi arttı.

Malezya: İmalat sektöründeki daralma son beş aydır sürüyor

Dünyanın 39. büyük ekonomisi olan Malezya’da imalat sektörü PMI endeksi Şubat 2019’da aylık 0,3 puan azalışla 47,6 seviyesine geriledi. Üretim ve yeni siparişler son beş aydır düşüyor. İç talep ve ihracat siparişleri düşüyor. İstihdamda değişiklik olmazken, enflasyon baskıları hafifledi. Üretim beklentileri düşük hızda arttı.

Dr. FULYA GÜRBÜZ

Şubat 2019’da Japonya imalat sektörü PMI endeksi son 32 ayda ilk kez daraldı

Japonya’da imalat sektörü PMI endeksi Şubat 2019’da yeni siparişlerdeki düşüşe bağlı olarak aylık 1,4 puan azalışla 48,9 seviyesine geriledi. Endekste 50 seviyesinin altındaki değerler sektörde daralmaya işaret ediyor.

. Talep şartları güçlü oranda bozuldu, yurt içi ve yurt dışından yeni siparişler düşüş yaşandı. Yeni ihracat siparişleri son 2,5 yılın en hızlı düşüşünü kaydetti.

. Çin’e yapılan düşük satışlara bağlı olarak yeni ihracat siparişleri düşüşünü sürdürdü.

. Hammadde fiyatları, istihdam ve taşıma maliyetlerindeki artış girdi fiyatlarında artışın sürmesine sebep olsa da son 16 ayın en düşük artışı kaydedildi.

. Zayıflayan girdi maliyetleri ve talepteki azalmaya paralel olarak çıktı fiyatları yavaş hızda arttı.

. İstihdamda Eylül 2016’dan bu yana yaşanan artış devam etti.

. İşletmelerin üretim beklentileri son 8 aylık düşüşünü sürdürdü. Küresel ticaretteki zorluklar, üretimde düşüş beklentisi ve yıl sonunda devreye girecek olan vergi artışları görünümdeki riskler olarak öne çıkarıldı.

Japon ekonomisi 4Ç2018’de bir önceki çeyreğe göre %0,3 artmış, bir önceki yılın ilk çeyreğine göre değişiklik göstermemişti. Mevcut imalat sektörü görünümü GSYH üzerinde daralma riskini ortaya koysa da hizmet sektörü PMI verisi belirleyici olacak.

ABD’de Ocak ayı imalat sektörü PMI verileri enflasyonist baskıya işaret etmedi

ABD’de IHS imalat sektörü PMI endeksi Ocak 2019’da aylık 1,1 puan artışla 54,9 seviyesine yükseldi.

Endeks verileri detayları şöyle;
. Üretim ve yeni siparişler keskin hızda arttı.
. Yeni siparişler iç talep desteğiyle arttı, yeni ihracat siparişleri ise Ekim ayından bu yana en zayıf artışını kaydetti.
. İstihdamda artış hızlandı.
. Yeni siparişlerdeki artışın etkisiyle istihdamda sıçrama yaşandı.
. Artan hammadde ihtiyacıyla birlikte artan ithal çelik ve alüminyum tarifelerine bağlı olarak imalat sektöründe girdi maliyetleri üzerindeki baskı artsa da petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle girdi maliyet enflasyonu son 1 yılın en zayıf artışını kaydetti.
. Talep artışı üreticilerin çıktı fiyatlarını yukarı çekmesinde etkili oldu.
. Üretim artışı sebebiyle imalatçılar satın alımlarını hızlandırdı, hammadde ihtiyacı arttı.
. Önümüzdeki 12-aylık dönemi kapsayan iş güveni alt endeksi son üç ayın en yükseğini gördü. Bunda yeni müşterilerdeki artış ve güçlü talep beklentisi etkili oldu.

Geçen hafta yılın ilk para politikası toplantısını gerçekleştiren ABD merkez bankası Fed mevcut şartların faiz artışını desteklemediğini, uzun süre faizlerin %2,25-%2,50 aralığında kalacağını tahmin ettiklerini, ekonomik verilere bağlı olarak para politikasında daraltma ve genişletme seçeneklerinin tercih edilebileceğini, ek olarak Fed bilançosunun enflasyonist baskı oluşturmayacak şekilde küçültülmesi konusunu değerlendirdiklerini belirtmişti.

Ardından Cuma günü açıklanan ve Fed’in para politikasında dikkate aldığı istihdam verilerine göre ortalama saatlik ücretler Ocak ayında bir önceki aya göre %0,3’lük artış beklentisine karşılık %0,1 artış kaydetti. En son Şubat 2018’de %0,1’lik artış kaydedilmişti. Böylece yıllık bazda ücretler Aralık’taki %3,3’lük artışın ardından %3,2 seviyesine geriledi.

Üretici fiyatlarında ise Kasım-Aralık 2018 döneminde yıllık %2,5’luk artış ile 2018 yılının en düşük artışı kaydedilmişti. Gıda ve enerji hariç çekirdek üretici fiyatları ise Aralık ayında bir önceki aya göre %0,1 düşüş kaydetmiş böylece yıllık çekirdek üretici fiyatları %2,7 seviyesine gerilemişti. Ocak ayı PMI verileri ise çıktı fiyatlarında sert artışa işaret etti. Hizmet sektörü Ocak ayı PMI ilk tahmin verileri ise girdi ve çıktı fiyatlarında dikkate değer düşüşe işaret etmişti. Dolayısıyla genel olarak bakıldığında Ocak ayı enflasyon göstergelerinin Ocak ayında genel bir fiyat artışına işaret etmediğini düşünüyoruz.

Nitekim 13 Şubat’ta açıklanacak olan ABD Ocak ayı tüketici fiyatları enflasyonunun Aralık’taki yıllık %1,9 seviyesinden %1,7 seviyesine gerileyeceği tahmin ediliyor.

Dr. Fulya Gürbüz

İşsizlik oranı Ekim 2018’de %11,6 seviyesine yükseldi

TÜİK verilerine göre Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2018 yılı Ekim döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 501 bin kişi artarak 3 milyon 788 bin kişi oldu.

İşsizlik oranı Ekim döneminde 1,3 puanlık artış ile %11,6 seviyesinde gerçekleşti.

Aynı dönemde; tarım dışı işsizlik oranı 1,3 puanlık artış ile %13,6 olarak tahmin edildi. Genç nüfusta (15-24 yaş) işsizlik oranı 3 puanlık artış ile %22,3 olurken,15-64 yaş grubunda bu oran 1,4 puanlık artış ile %11,9 olarak gerçekleşti.

Mevsim etkisinden arındırılmış işsiz sayısı bir önceki döneme göre 58 bin kişi artarak 3 milyon 742 bin kişi olarak gerçekleşti. İşsizlik oranı 0,2 puan artarak %11,5 oldu.

PMI ve reel sektör güven endeksi verilerini dikkate aldığımızda Kasım ve Aralık dönemlerinde de işsizlik oranındaki artışın sürmesini bekliyoruz.

ABD’de güçlü istihdam verilerine rağmen Fed faiz artırmakta aceleci olmayacak

ABD’de tarım dışı istihdamına Aralık 2018’de 176 bin beklentilerine karşılık 312 bin katılım oldu. Aralık ayı işsizlik oranı tekrar Temmuz 2018 seviyesi olan %3,9 seviyesine yükselirken ortalama ücret artışları yıllık %3,2 ile Ekim 2009’dan bu yana en hızlı yükselişini yaşadı.

Fed Başkanı Powell, Cuma günü yaptığı bir açıklamada ABD’deki güçlü istihdam piyasasına rağmen güçsüz enflasyon dinamiklerine bağlı olarak faiz artırmak için aceleci olmayacaklarını söyledi.

Son PMI verileri de küresel bazda yüksek ücret artışlarının ve kaliteli işgücü eksikliğinin üretim üzerinde baskı oluştururken talepte zayıflamayla birlikte şirket karlılıkları üzerinde de aşağı yönlü baskıyı ortaya koymuştu.

Piyasalardaki yaşanan satış baskılarının ardından Powell’in 19 Aralık para politikası toplantısında ortaya koyduğu şahin yaklaşımın yerini güvercin yaklaşıma bırakması ile Dolar-TL kuru tekrar 5,30-5,40 aralığına geriledi.

Azalan fiyat baskısı küresel ticarette rekabeti zorluyor

Endonezya, Filipinler, Malezya, Myanmar, Singapur, Tayland ve Vietnam imalat sektörü PMI endekslerini baz alan Nikkei Asya imalat sektörü PMI endeksi Aralık ayında bir önceki aya göre 0,1 puan azalışla 50,3 seviyesine geriledi. Genel olarak bakıldığında;

. İç talepte yaşanan artış üretimde ılımlı bir artışı getirdi,

. Başta petrol fiyatları olmak üzere hammadde fiyatlarında yaşanan düşüşe bağlı olarak girdi fiyatlarındaki baskının azalması çıktı fiyatlarında daha düşük oranlı artışları getirdi,

. Fiyat seviyelerindeki yumuşama ülkelerin dış ticarette daha sert bir ortamla mücadele etmelerine

. Özellikle ABD-Çin arasındaki ticaret anlaşmazlığına bağlı olarak küresel talepte yaşanan gerileme ile ihracat siparişleri son beş aylık düşüşünü sürdürdü,

. İç talepte canlanma istihdama olumlu yansıdı.

Mart 2018’den beri sanayi üretimi daralırken işsizlik artıyor

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi Ekim 2018’de bir önceki yılın aynı ayına göre %5,7 azalırken, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre %1,9 azaldı.

İşsizlik oranı ise Eylül 2018 döneminde 0,8 puanlık artış ile %11,4’e, mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,1 puan artarak %11,3’e yükseldi.

Sebebi açık: İç talepte daralma.

2018 yılında Kredi Garanti Fonu’nun (KGF) sonlanması ve özellikle Avrupa ekonomisinde yaşanan hız kaybı ile birlikte 2018 yılı başından beri iç talepte daralma sinyallerini almaya başlamıştık. Mevsimsellikten arındırılmış verileri dikkate aldığımızda tüketim malları ithalatı yılın başından Ekim ayı sonuna kadar aralıksız azaldı. Perakende satışlardaki azalmayla birlikte tüketim vergileri 2017’ye göre düşüş gösterdi.
Düşen talebe bağlı olarak yatırım harcamaları da gerilerken üretim göstergeleri güç kaybetti ve kaçınılmaz olarak istihdam oranı yılbaşından Eylül sonuna kadar azalma kaydetti.

Öncü göstergeler (kurumsal ve tüketici kredileri ile PMI verileri) üretimde daralmanın Kasım ayında da sürdüğüne işaret ediyor.

Üçüncü çeyrekte Türkiye ekonomisi sert frene bastı ve %1,6 büyüme kaydetti. Dördüncü çeyrekte %1,0-2,0 aralığında eksi büyümeye tanık olacağız. 2018 yılını ortalama %3 gibi bir büyüme ile tamamladıktan sonra 2019 yılı küresel büyüme endişeleri gölgesinde çok daha sert geçecek.