Etiket: rkge

İç ve dış siyasi risk ekonomiyi aşağı çekiyor

Reel kesim güven endeksi (RKGE) verilerine göre Nisan ayında iç talepte gerileme sürüyor. Perakende ticaret sektörü güven endeksindeki düşüş iç talepteki gerilemeyi teyit etti. Gelecek üç ayda iç talepteki zayıflığın sürmesi bekleniyor. Üretim hacmini ise ihracat siparişleri destekliyor.

Takvim ve mevsimsellikten arındırılmış sanayi üretimi verileri ise 2019 yılının ilk iki ayında üretimin bir önceki aya göre arttığını göstermişti. RKGE verileri reel sektörde üretimin 2019 yılı Mart ve Nisan aylarında da bir önceki aya göre artışını koruyacağını gösteriyor. Sermaye yatırımlarında Nisan ayında zayıflamaya bağlı olarak istihdam piyasasında zayıf seyrin devam edeceğini söyleyebiliriz. Üretici fiyatlarındaki artış beklentisi de Nisan ayında devam etti, TL’de yaşanan son değer kaybı Mayıs ayında da benzer bir sonucu ortaya koyacak. Ek olarak TL’deki değer kaybına rağmen Türk ihraç mallarının Avrupa Birliği ülkeleri genelinde rekabet gücünün azaldığı değerlendirmeleri dikkat çekici.

TCMB Nisan ayı Beklenti Anketi’nde ise katılımcıların GSYH’deki zayıflama beklentilerine bağlı olarak cari açıkta gerilemenin sürmesi bekleniyor. TL’de devam eden değer kaybı hem enflasyon hem de cari açık üzerinde baskı oluşturacaktır. Gelecek hafta rezervleri konusunda TCMB bir açıklama yapacağını duyurdu. TCMB’nin bugünkü toplantı öncesinde veya toplantının ardından bu konuya açıklık getirmesini tercih ederdik.

Dönelim mevcut konjonktürün TCMB üzerinde olası etkisine…

Her ne kadar mevcut veriler yılın ilk çeyreğinde kısmi iyileşme gösterse de İran’dan petrol almamızdan dolayı ABD’nin 1 Mayıs’ta Türkiye’ye yönelik yaptırım muafiyetini kaldıracak olması, S-400 sorunu, TCMB rezervlerine ilişkin endişeler ve İstanbul seçimlerine ilişkin belirsizlikler sebebiyle TL’de devam eden değer kaybına istinaden TCMB’nin bugünkü toplantısında faiz değişikliğine gitmemesini ve sıkı para politikası vurgusunu tekrarlamasını bekliyoruz.

TCMB’nin 2019’un geri kalanındaki toplantı tarihleri: 12 Haziran, 25 Temmuz, 12 Eylül, 24 Ekim ve 12 Aralık. ABD merkez bankası Fed’in faiz artırmayacak olması, yaz ayları ile birlikte turizm gelirlerindeki artış ve enflasyonda nefes alma fırsatı yakalamamız halinde TCMB’nin 25 Temmuz toplantısında faizde indirim yapma ihtimali var.

Dr. Fulya Gürbüz

İmalat sektörü Mart ayında iyileşme işareti verdi, perakende ticarette güven hafif geriledi

Reel Kesim Güven Endeksi Mart 2019’da aylık 4,9 puan artışla 102,1 seviyesine yükseldi, mevcut mal stoku dışında sipariş, sabit sermaye yatırımları, üretim hacmi, istihdam miktarı alt endekslerinde iyileşme var; üretim maliyetleri ve satış fiyatı beklentileri arttı.

Perakende ticaret sektörü endeksi Mart 2019’da aylık %0,1 azalışla 90,7 olurken hizmet sektörü güven endeksi Mart 2019’da aylık %2,6 artışla 81,6’ya ve inşaat sektörü güven endeksi %4,4 artışla 54,1 seviyesine yükseldi.

İmalat sanayi genelinde kapasite kullanım oranı Mart 2019’da aylık 0,3 puan artışla %74,3 oldu.

Dr. Fulya Gürbüz

Reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım verileri talepte zayıflığın sürdüğünü gösterdi

TÜİK tarafından yayınlanan reel kesim güven endeksi (RKGE) verilerine göre son üç aya ilişkin olarak iç talepte daralma son 7 aydır düşüşünü korurken, ihracat tarafında siparişler Ekim ayındaki yükselişini sürdürdü.

RKGE-son 3 ay-2018-Kasım

İç piyasa siparişlerinde azalışın güçlenerek devam etmesi -Kasım ayında uygulamaya giren dayanıklı tüketim mallarına yönelik vergi indirimlerinin yeni yılda sonlanacağı dikkate alındığında- şaşırtıcı değil.

Nitekim Kasım ayı imalat sanayi kapasite kullanım verileri de dayanıklı tüketim malı, ara mallar ve yatırım malları üretiminde azalışa işaret ederek iç talepteki daralmanın sürdüğünü teyit etti.

KKO-2018-Kasım

Gelecek üç aya ilişkin olarak ise başta Avrupa olmak üzere küresel ekonominin yavaşlayacağı işaretleri alınıyorken reel sektörün ihracat siparişlerindeki artış beklentisine çekinceyle yaklaşıyoruz.

RKGE-gelecek 3 ay-2018-Kasım

Paralel olarak gelecek on iki aydaki sabit sermaye yatırım harcamalarının ve gelecek üç aydaki istihdama ilişkin azalış yönlü beklentilerin zayıflayarak devam etmesi de reel sektörün umudunu koruduğunu gösteriyor ki bu önemli bir motivasyon kaynağı olabilir.

RKGE-2018-Kasım

İstihdam piyasasındaki bozulma devam ediyor

İşsizlik oranı Ağustos 2018 döneminde 0,5 puan artışla %11,1 seviyesine yükseldi. Temmuz döneminde %10,8 seviyesine yükselen işsizlik oranının Ağustos döneminde %11 seviyesine yükselmesi bekleniyordu. Tarım dışı işsizlik oranı 0,4 puanlık artış ile %13,2 olarak tahmin edildi.

Mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranı ise 0,2 puan artarak %11,2 oldu.

işsizlik-2018-Agustos

Eylül ve Ekim ayları imalat sektörü PMI verileri istihdam kaybına, reel kesim güven endeksi verileri ise gelecek üç aydaki istihdam beklentilerinde yavaşlamaya işaret etmişti.

İstihdam piyasasındaki bozulmanın Eylül ve Ekim dönemlerinde de sürmesini bekliyoruz.

Eylül ayında ihracatta güçlü seyir sürdü, ithalatta kısmi toparlanma var

Eylül ayına ilişkin imalat sektörü Markit PMI verileri yeni ihracat siparişlerinin son 3 ayda ilk kez olacak şekilde hız kaybettiğini, ancak Türk lirasındaki zayıflamanın ihracatı bir miktar desteklemesiyle birlikte yeni ihracat siparişlerindeki yavaşlamanın toplam siparişlerdeki yavaşlamaya kıyasla çok daha düşük düzeyde gerçekleştiğine işaret etmişti. TÜİK’in açıkladığı Eylül ayı dış ticaret verileri ihracatta güçlü seyrin korunduğuna işaret etti.

TÜİK verilerine göre mevsimsellikten ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat  son üç aydır (Temmuz-Ağustos-Eylül) bir önceki aya göre artış eğilimini sürdürürken, ithalat Mayıs 2018’den bu yana düşüş eğilimini korudu. Böylece dış ticaret açığı 2009 yılı Şubat ayından bu yana en düşük seviye olan 2,03 milyar dolar seviyesine geriledi.

Dış Ticaret-2018-Eylül

12 aylık toplamlara bakıldığında ihracat son 14 ayın en yükseği olan %22’lik yıllık artış kaydederken %18’lik düşüş ile son 4 aydır daralıyor. Ağustos ayında ithalat yıllık bazda %22,7 daralmışken Eylül ayında hafif toparlanma ile %18,3’lük düşüş yaşandı. Eylül ayında otomobil üretiminde yaşanan kısmi toparlanmanın etkili olduğunu düşünüyoruz.

Ekim ayı reel kesim güven endeksi (RKGE) verileri ise Ekim ayında ihracat ve iç piyasada bir miktar toparlanma yaşandığına işaret etmişti. Avrupa ekonomisinde sağlam iç talebi de dikkate aldığımızda Ekim ayı ihracat hacminde artışın, ithalat hacminde ise kısmi toparlanmanın devam etmesini öngörüyoruz.

Ancak RKGE verileri gelecek 3 aya ilişkin olarak üretim hacmi ve iç piyasa sipariş miktarına ilişkin olarak bir önceki ayda azalış bekleyenler lehine olan seyrin güçlendiğine, ihracat sipariş miktarına ilişkin artış bekleyenler lehine olan seyrin ise zayıfladığına işaret etmişti. Söz konusu gözlemler yılın son iki ayı için ihracat ve iç talep tarafında aşağı yönlü risk oluşturuyor.

İktisadi yönelim verileri TCMB’nin “yavaşlama” vurgusunu doğruladı, kredi-mevduat faiz farkı 2002 yılı seviyelerinde

TCMB Ekim ayı reel kesim güven endeksi (RKGE) verilerine göre endeks aylık bazda 2 puan azalışla 87,6 seviyesine gerilese de Ocak-Eylül 2018 döneminde aralıksız düşen mevsimsellikten arındırılmış RKGE (RKGE-MA) ise aylık 0,7 puan artışla 91,1 puan seviyesine yükseldi.  RKGE-MA verilerini dikkate aldığımızda bir önceki aya göre;

. Mevcut toplam sipariş miktarında azalış son 5 aydır devam ediyor,

. Son 3 aylık toplam sipariş miktarı arttı,

. Mevcut mal stoku azaldı,

. Gelecek 3 aylık üretim hacmi beklentisi son 3 aydır düşüyor,

. Gelecek 3 aylık toplam istihdam beklentisi son 3 aydır düşüyor,

. Gelecek 3 aylık toplam sipariş beklentisi düştü,

. Yatırım harcaması hafif yükseldi,

. Genel gidişatta iyimserlik arttı.

İktisadi Yönelim Anketi detaylarında

. Talep yetersizliği ve mali imkansızlıkların üretimi daha fazla kısıtladığını,

. Yurt içinde rekabet güçlerinin azaldığını,

. AB dışındaki yurt dışı piyasalardaki rekabet gücünün arttığını, AB’de hafif gerilediğini,

. Mevcut iç piyasa siparişlerinde ve geleceğe yönelik beklentilerde azalma olduğunu,

. Geçmiş 12 aya kıyasla gelecek 12 ayda sabit sermaye yatırım harcamalarında azalma olduğunu,

. Yıllık üretici fiyat enflasyon beklentisinde artış olduğunu görüyoruz.

Genel olarak bakıldığında reel sektör tarafında bir canlanma yok; sektör mali yetersizlik ve zayıflayan talebe karşı ayakta durmaya çalışıyor. Merkez Bankası dün gerçekleştirdiği para politikası toplantısının ardından yayınladığı notta yer alan “Dış talep gücünü korumakla birlikte finansal koşullardaki sıkılaşmanın da etkisiyle iktisadi faaliyetteki yavaşlama devam etmektedir” değerlendirmesine paralel gelişmeler görüyoruz RKGE detaylarında. Haftalık kredi hacmi detaylarına baktığımızda tüketici ve kurumsal kredi hacimlerinde sert kur artışlarının yaşandığı Ağustos ve Eylül sonrasında son 3-4 haftadır düşüş olması Ekim ayında talep şartlarının zayıfladığını kanıtlıyor.

Ek olarak “İç talep koşullarındaki zayıflamanın enflasyon görünümündeki bozulmayı kısmen sınırlayacağı düşünülse de fiyatlama davranışlarına dair yukarı yönlü riskler devam etmektedir.” değerlendirmesine paralel olarak reel kesim profesyonelleri üretici fiyatlarında yukarı seyrin sürmesini bekliyorlar. TL üzerinden açılan ticari kredi faiz oranı 12 Ekim itibariyle %35,4, tüketici kredileri ise %31,2 seviyesine çıkmış durumda. TL üzerinden açılan mevduat faizleri ise ortalama %24,1 seviyesinde bulunuyor. Kredi ve mevduat faizleri arasındaki fark ise 17 Ağustos’tan bu yana yüzde 13,9 puana çıkarken son üç haftadır yüzde 11-12 puan aralığına yerleşmiş durumda; en son 2002 yılı Ekim ayında bu seviyeleri görmüştük.

Kredi-Mevduat-Faiz Farkı-2002-2018.png

Kredi ve mevduat arasındaki artan faiz makasına rağmen Ekim ayında kurda yaşanan gerilemenin Merkez Bankası’nın elini sağlamlaştırdığını ve faizde değişiklik yapmadığını anlıyoruz. Dış politika ve 31 Mart 2019 yerel seçimlerine yönelik olarak kurda hareketlenme yaşanabilir. Kurda dengelenme görene kadar faizler üzerindeki baskının, dolayısıyla da ekonomik aktivitedeki yavaşlamanın, devam edeceğini düşünüyoruz.