Etiket: sanayi üretimi

Sanayi üretimindeki daralma Kasım 2018’de hız kesti

TÜİK verilerine göre takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi Kasım 2018’de bir önceki yılın aynı ayına göre %6,47 azalırken, takvim ve mevsim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre %0,25 azaldı.

İmalat sektörü bir önceki aya göre %0,1, bir önceki yılın aynı ayına göre %7,1 daralma kaydetti.

İç talepte zayıf seyrin sürmesi ve Aralık ayı PMI verileri imalat sektöründeki daralmanın Aralık ayında da süreceğine işaret ediyor.

Öte yandan cuma açıklanan dış ticaret endekslerini de dikkate aldığımızda özellikle TL’nin değer kaybettiği Ağustos 2018 ile birlikte ihracat hacmi Eylül-Kasım döneminde hızlı artış eğilimine girdi. Deutsche Bank verilerine göre TL şu anda en ucuz para birimi. Bu da ihracat hacmindeki artışın en büyük sebebi. Mevcut riskler TL’de kırılganlığı artırırken Dolar-TL tekrar 5,40-5,50 aralığına yükseldi. İhracat hacmindeki iyileşme ise dış ticaret haddinin iyileşmesine katkıda bulunamıyor. Nitekim dış ticaret haddi Kasım ayında 99,8 değerine geriledi ki bu dış ticarete konu malların baz yılına göre pahalıya alınıp, ucuza satılması anlamına geliyor.

Evet artan ihracat hacmi sanayi üretimini destekliyor ancak Aralık ayı PMI verilerinde enerji maliyetlerindeki düşüşe bağlı olarak özellikle Asya ülkelerinin ihracat malı fiyatlarında indirime gittiklerini gördük. Yüksek rekabet ortamında kar marjlarının düştüğü bir dönemde kaliteden taviz verilmemeli.

Alman ekonomisi yılın ikinci yarısında daralabilir

Türkiye’nin en büyük ticari ortağı olan dünyanın en büyük 4. ekonomisi olan Almanya’da sanayi üretimi Kasım ayında bir önceki aya göre %1,9 daralma kaydetti. Ekim ayı verisi ise %0,5 daralmadan %0,8 daralma olarak revize edildi.

İmalat sektörü PMI verilerine baktığımızda sektör 2018 yılı başından bu yana Temmuz ayı hariç aralıksız ivme kaybediyor. En son Aralık ayı verisine göre PMI endeksi yeni ihracat siparişlerinde düşüşün hızlanmasına bağlı olarak son 33 ayın en düşüğü olan 51,5 seviyesine geriledi. Endeksin 50 ve yukarı değeri sektörde büyümenin sürdüğüne, endekste düşüş ise sektörde zayıflığa işaret ediyor.

Perakende satışlar ise Kasım 2018’de bir önceki aya göre beklentilerin üzerinde %1 düşerken, bir önceki yılın aynı ayına göre %1,1 artış kaydetti. Ekim 2018 verisi ise yıllık bazda %5,2 olarak yukarı revize edildi.

Hizmet sektörü PMI endeksini değerlendirdiğimizde endeks Aralık ayında son 27 ayın en düşüğü olan 51,8 seviyesine geriledi.

Oxford Economics Almanya GSYH’sinde 2018 yılı 4. çeyreği için %0 büyüme tahmin ediyor. Brexit ve küresel yavaşlama endişelerine bağlı olarak ise ekonominin 2019 yılı 2. yarısında ise daralmasını bekliyor. Söz konusu daralmanın Türkiye’nin ihracat potansiyeli üzerinde aşağı yönlü risk oluşturacaktır.

Mart 2018’den beri sanayi üretimi daralırken işsizlik artıyor

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi Ekim 2018’de bir önceki yılın aynı ayına göre %5,7 azalırken, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre %1,9 azaldı.

İşsizlik oranı ise Eylül 2018 döneminde 0,8 puanlık artış ile %11,4’e, mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,1 puan artarak %11,3’e yükseldi.

Sebebi açık: İç talepte daralma.

2018 yılında Kredi Garanti Fonu’nun (KGF) sonlanması ve özellikle Avrupa ekonomisinde yaşanan hız kaybı ile birlikte 2018 yılı başından beri iç talepte daralma sinyallerini almaya başlamıştık. Mevsimsellikten arındırılmış verileri dikkate aldığımızda tüketim malları ithalatı yılın başından Ekim ayı sonuna kadar aralıksız azaldı. Perakende satışlardaki azalmayla birlikte tüketim vergileri 2017’ye göre düşüş gösterdi.
Düşen talebe bağlı olarak yatırım harcamaları da gerilerken üretim göstergeleri güç kaybetti ve kaçınılmaz olarak istihdam oranı yılbaşından Eylül sonuna kadar azalma kaydetti.

Öncü göstergeler (kurumsal ve tüketici kredileri ile PMI verileri) üretimde daralmanın Kasım ayında da sürdüğüne işaret ediyor.

Üçüncü çeyrekte Türkiye ekonomisi sert frene bastı ve %1,6 büyüme kaydetti. Dördüncü çeyrekte %1,0-2,0 aralığında eksi büyümeye tanık olacağız. 2018 yılını ortalama %3 gibi bir büyüme ile tamamladıktan sonra 2019 yılı küresel büyüme endişeleri gölgesinde çok daha sert geçecek.

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık %2,68 azalışla Eylül 2009’dan bu yana en sert düşüşünü yaşadı

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %2,68 azalırken mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre %2,71 azalış kaydetti.

SanayiÜretimi-2018-Eylül

(Ağustos ayında takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki yılın aynı ayına göre %1,7 artarken mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre %1,1 azalış kaydetmişti.)

2018 yılı üçüncü çeyreğinde takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %1,5 arttı. Bir önceki çeyreğe göre mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi ise %0,2 azaldı.

Ekim ayı imalat sektörü PMI verileri zorlu faaliyet koşullarının etkisiyle üretim ve yeni siparişler yavaşlasa da Eylül ayına göre hız kestiğine işaret etmişti. Yeni ihracat siparişleri üst üste ikinci ay olacak şekilde azalmış ve gerileme önceki aya kıyasla hız kazanmıştı. Yine Ekim ayı reel kesim güven endeksi verileri göre ise son üç aya yönelik değerlendirmelerde, üretim hacminde azalış bildirenler lehine olan seyrin bir önceki aya göre güçlendiği, iç piyasa ve ihracat sipariş miktarında azalış bildirenler lehine olan seyrin ise zayıfladığı gözlenmişti. Söz konusu veriler sanayi üretiminin 4. çeyreğe zayıf başladığını gösteriyor.

Veri yoğun bir haftaya girdik

12 Kasım Pazartesi

Eylül ayı ödemeler dengesi verisi açıklanacak. Ağustos ayında 2,59 milyar dolar fazla verilirken 12-aylık cari açık 51,13 milyar dolar seviyesine gerilemişti. 1,87 milyar dolar dış ticaret açığı oluşan Eylül ayında ödemeler dengesinin 1,97 milyar dolar fazla vermesi bekleniyor.

15 Kasım Perşembe

Eylül dönemi işsizlik verileri açıklanacak. Ağustos döneminde işsizlik oranı %10,8 seviyesine yükselmişti. İşsizlik oranının Eylül döneminde de %11 seviyesine yükselmesi tahmin ediliyor. Eylül ve Ekim ayı Reel Kesim Güven Endeksi verileri istihdam beklentilerinde düşüşe işaret etmişti.

Ekim ayı merkezi yönetim bütçe verileri açıklanacak. Eylül ayında 5,96 milyar TL bütçe açığı kaydedilmişti.

16 Kasım Cuma

Eylül ayı sanayi üretim verisi açıklanacak. Ağustos ayında yıllık %1,7’lik artış yaşanan sanayi sektörünün yıllık %1,1 büyümesi bekleniyor.

15-19 Ekim haftasında işsizlik ve sanayi üretimi verilerini takip edeceğiz

15 Ekim 2018 – Pazartesi 

İşsizlik oranı Haziran 2018 döneminde %10,20 olarak ölçülmüş ve bir önceki döneme göre değişiklik göstermemişti. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı ise 0,3 puan artışla %10,9 olarak gerçekleşmişti.

İmalat sektörünü baz alan Markit PMI verileri Temmuz ayında son 4 ayda ilk kez olmak üzere istihdamda artış olduğuna işaret etmiş ardından Ağustos ve Eylül aylarında tekrar daralma göstermişti. Dolayısıyla imalat sektörünün Temmuz ayında istihdama pozitif katkıda bulunacağını sonraki iki ayda ise yönünü tekrar aşağıya çevireceğini bekliyoruz.

16 Ekim 2018 – Salı 

Ağustos ayı sanayi üretimi verisi açıklanacak. Temmuz ayında sanayi üretimi yıllık %5,6, aylık %3,5 artış kaydetmişti. Ağustos ayında yıllık %1,3 oranında artış bekleniyor.

Temmuz ayı Markit PMI verileri dış talepte süren iyileşmenin imalat sektörünü pozitif yönde etkilediğini göstermişti. Benzer eğilim Ağustos ayında sürmüş olsa da Eylül ayında ihracat siparişlerinde ilk kez düşüş yaşandı.

Otomotiv üretimine baktığımızda ise Ağustos ve Eylül aylarında düşüş yaşandığını gördük.

Her iki  veriyi dikkate aldığımızda sanayi üretiminde Ağustos ve Eylül aylarında güç kaybı göreceğimizi tahmin ediyoruz.

17 Ekim 2018 – Çarşamba

Perakende satışlar (Temmuz: %3,1 y/y; %1,3 a/a)

Sanayi üretiminde hız kaybı devam edecek

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi endeksindeki aylık değişimlerin 6 aylık hareketli ortalaması Ocak-Mayıs döneminde (Nisan ayı hariç) aşağı yönlü eğilim devam ediyor. İmalat sektörünün öncü göstergelerinden olan PMI endeksi Haziran’da daralmayı gösteren 50 değerinin altında 46,8 olarak ölçülmüştü. Düşüşte üretim ve yeni siparişlerde yaşanan daralma etkili oldu. Kredi hacmindeki hız kaybını da dikkate aldığımızda PMI verilerine paralel olarak Haziran’da sanayi sektöründe ivme kaybının devam edeceğini düşünüyoruz.

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %6,4 artış gerçekleştirdi (Nisan: %6,2).

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise bir önceki aya göre %1,6 düşüş kaydetti ki bu Eylül 2016’dan bu yana yaşanan en sert düşüş oldu (Nisan: %0,9 artış). İmalat sektörü aylık %1,7 daraldı ki bunda ihracat odaklı mal üretiminde ve sermaye malı imalatında güç kaybının etkisi var. Sermaye malı imalatı %4,1 düşerken dayanıksız mal imalatı %2 geriledi.

Draghi, büyüme dinamikleri güçlü ama zayıflıyor dedi çünkü…

Son açıklanan verilere göre;

. 2017 yılının ikinci yarısında %2,8 büyüme kaydeden Euro Bölgesi ekonomisi 1Ç2018’de %2,5 büyüme kaydetti.

. 2018 yılının ilk dört ayında ortalama yıllık %1,23 yükselen tüketici enflasyonunun Mayıs ayında %1,9 yükselmesi bekleniyor.

. Çekirdek enflasyon sekiz ayın sonrasında Mayıs ayında %1,1 seviyesine yükseldi.

. İşsizlik oranı sene başındaki %8,7 seviyesinden Nisan ayında %8,5 seviyesine geriledi.

. İhracat hacmi Mart ayında son 12 ayın en yükseğine çıktı, ithalat ortalamanın üzerinde yükseldi.

. Perakende satışlar aylık değişim olarak Şubat-Nisan döneminde pozitif bölgede seyrediyor.

. Sanayi üretimi Mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %3,2’lik büyüme kaydetmesinin ardından Nisan ayında %1,7 artış kaydetti. Ara mallar, tüketim malları ve enerji malları üretiminde yavaşladı. Aylık bazda ise %0,9 daralma yaşandı. Son 12 ayda sanayi üretimi yıllık bazda ortalama %3,5 oldu.

. Mayıs ayı sanayi üretimine ipucu olan Mayıs ayı imalat sektörü PMI endeksi Ocak ayında başladığı düşüşüne Mayıs ayında da devam etti.

Sanayi üretimi verileri ihracat odaklı üretimde daralma, iç tüketimde yatay seyir ve yatırımlarda zayıflığa işaret etti

YORUM: Takvim ve mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre aramalı üretimi Şubat-Mart döneminde ortalama %0,7 daralırken, sermaye malı üretimi aynı dönem ortalama %1,9 arttı.

Enerji imalatı Mart ayında %0,1 ile yatay kalırken, dayanıksız ve dayanıklı tüketim mallarında sırasıyla %1,2 ve %2,6’lık artış var.

Ocak-Mart döneminde ise aramalı üretimi ortalama %0,3, dayanıklı tüketim malı üretimi %1,9, enerji malı üretimi %0,1, sermaye malı üretimi %0,2 daraldı; dayanıksız tüketim malı üretimi değişiklik göstermedi.

Kısacası ihracat odaklı üretimde daralma iç tüketimde yatay seyir , beklentilerdeki bozulmanın ise yatırımların zayıf kalmasına sebep olduğunu gözlemliyoruz.

Detaylar…

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi Mart 2018’de bir önceki yılın aynı ayına göre %7,6, bir önceki aya göre %0,2 arttı.

Şubat 2018’de kaydedilen yıllık %10,1 sanayi üretimi artışının Mart ayında %7,6 seviyesine gerilemesinin ardında şu gelişmeler yer aldı:

. Ara mallar üretimi Mart’ta %7,2 arttı (Şubat %11,7).

. Sermaye malları üretimi Mart’ta %7,9 arttı (Şubat %12,5).

. Enerji ürünleri üretimi Mart’ta %2,4 arttı (Şubat %2,5).

. Dayanıklı tüketim malları üretimi Mart’ta %2,4 azaldı (Şubat -%1,7).

Dayanıksız tüketim malları üretimi Şubat’taki %10,8 artıştan Mart’ta %12,1’e yükseldi.