Etiket: tüfe

Enflasyonda, gıda fiyatlarındaki artış ve TL’de değer kaybının etkisi devam ediyor

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Nisan 2019’da bir önceki aya göre %1,69, bir önceki yılın aynı ayına göre %19,50 arttı; işlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE (çekirdek TÜFE) ise aylık %1,45, yıllık %16,78 artış kaydetti.

Aylık %1,40, yıllık %31,86 yükseliş yaşayan gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarının tüketici fiyatları üzerindeki baskısı devam ediyor.

Yurt içi üretici fiyat endeksi ise (Yİ-ÜFE), Nisan 2019’da bir önceki aya göre %2,98, bir önceki yılın aynı ayına göre %30,12 artış kaydetti.

Aylık bazda %0,36 artış yaşayan su temini üretimi hariç tutulduğunda diğer sektörlerdeki ortalama %3,76’lık artış TL’deki değer kaybından kaynaklandı. Nisan ayı imalat sektörü PMI verileri yurt içi üretici fiyat endeksindeki artışın ipucunu vermişti. TL’deki değer kaybının etkisiyle girdi maliyetleri alt endeksi Nisan ayında geçen yılın Ekim ayından beri en sert artışını kaydetmişti, nihai ürün fiyatları enflasyonu ise son 6 ayın en yüksek hızında gerçekleşmişti.

Küresel fiyat gelişmelerine baktığımızda küresel talepteki daralmanın enflasyon üzerindeki aşağı yönlü etkisini görüyoruz. Küresel imalat sektörü PMI verileri talepteki gerilemenin girdi maliyetleri üzerindeki baskıyı azalttığını, bunun da çıktı fiyatları enflasyonunu zayıflattığını ortaya koydu. Maliyet düşürme amacıyla istihdam tarafında gözlenen zayıflık ise ücret artışları üzerindeki baskıyı azaltan bir diğer etken.

Küresel enflasyonist baskılar azalırken ABD Merkez Bankası Fed Başkanı Powell son para politikası toplantısının yaptığı açıklamada istihdam piyasasının gücünü koruduğunu, enflasyondaki yumuşaklığın ise geçici olduğunu vurgulayarak politika faizinde değişiklik yapmadıklarını ifade etmişti. Türkiye’nin artan risk primi dikkate alındığında ABD’de enflasyonda yumuşaklığın devam etmesi Türkiye’nin yurt dışı borçlanma maliyetleri üzerinde ek baskı oluşturmayacaktır, elbette ABD tarafından Türkiye’ye yönelik ek bir yaptırım gelmediği sürece.

Türkiye’de ise fiyat değişimleri sert değer kayıpları yaşayan Türk lirasına bağlı olarak hareket ediyor. Nisan ayında TL, %50-50 ABD doları ve eurodan oluşan döviz sepetine karşı %5,7 değer kaybetti. Mart ayında TL’de %5’lik değer kaybı yaşanmış, TÜFE bir önceki aya göre %1,03, yurt içi ÜFE ise %1,58 artış kaydetmişti. TL, yılbaşından bugüne %11,5’lik değer kaybı yaşadı.

Dr. Fulya Gürbüz

Mart ayı tüketici enflasyon beklentileri %19,6 civarında

Bugün Türkiye İstatistik Kurumu Mart ayı enflasyon verilerini açıklayacak.

Bloomberg HT’nin enflasyon anketine göre Mart ayı TÜFE için medyan beklentisi aylık 0,94% ve yıllık %19,61 artış olması yönünde.

Foreks anketine göre beklentiler sırasıyla %0,85 ve %19,52.

Şubat ayında TÜFE aylık %0,16 ve yıllık %19,67 artış kaydetmişti.

Yeni Ekonomi Programı’na göre yılsonu TÜFE beklentisi %15,9 seviyesinde bulunurken TCMB’nin reel sektör ve finansal sektör temsilcileri ile profesyonellerden oluşan 74 katılımcıdan oluşan Beklenti Anketi verilerine göre %15,6 seviyesinde bulunuyor.

Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ise Şubat ayında aylık %0,09 ve yılık %29,59 artış kaydetmişti. İmalat sektörü PMI verileri girdi maliyetleri ve nihai ürün fiyatlarının Mart ayında yükseldiğini ortaya koymuştu.

Dr. Fulya Gürbüz

Gıda enflasyonu Şubat ayında hızını kesmedi, gözümüz seçim sonrası reform takviminde

Şubat ayında tüketici fiyatları (TÜFE) yıllık bazda %19,67, yurt içi üretici fiyatları (Yİ-ÜFE) ise %29,59 seviyelerine geriledi. Tanzim satışlar ve fiyat indirimlerine rağmen gıda ve alkolsüz içecekler enflasyon üzerinde baskı oluşturmaya devam etti, öyle ki gıda ve alkolsüz içecekler Şubat 2019’da aylık %0,9, yıllık bazda %29,25 artış kaydetti.

Şubat ayı imalat sektörü PMI verileri de hem girdi maliyetlerinde hem de çıktı fiyatlarında sınırlı bir artış olduğuna işaret etmiş, daralan talebin çıktı fiyatları üzerindeki baskıyı azalttığı belirtilmişti. TL’de değer kaybı ve petrol fiyatlarındaki yükseliş enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam edecek.

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE ise (B-çekirdek enflasyon) ise aylık bazda %0,15 düşerken yıllık bazda artış %18,48 seviyesine geriledi. Üretim maliyetlerindeki artışın devam etmesi tüketici fiyatlarında kalıcı bir düşüşü engellese de zayıf talep fiyatlardaki artışı sınırlıyor.

Söz konusu tablo, 6 Mart Çarşamba günü para politikasını görüşmek üzere toplanacak olan TCMB’nin beklemede kalmasını ve TL’deki zayıflığa bağlı olarak sıkı para politikasını sürdürmesi gerektiğini söylüyor. Hatta seçim sonrasında, başta tarım sektörü olmak üzere yapısal sorunlara reform başlığına uygun akılcı çözüm üretilememesi halinde ne ekonomik büyümede ne de enflasyonda sürdürülebilir bir iyileşme görmemiz hayal olacak.

Dr. Fulya Gürbüz

ABD’de enerji fiyatları tüketici enflasyonunu aşağı çekiyor

ABD’de tüketici fiyatları Ocak 2019’da bir önceki aya göre değişiklik göstermezken, bir önceki yılın aynı ayına göre %1,6 artış kaydetti. Böylece yıllık enflasyon Haziran 2017’den bu yana en düşük seviyesine gerilemiş oldu. Aralık 2018’de tüketici enflasyonu %1,9 seviyesindeydi.

Enerji fiyatları enflasyon üzerindeki baskıları son üç aydır aşağı doğru çekiyor. Gıda fiyatları ise bir önceki aya göre %0,2 artış kaydetti.

Enerji ve gıdanın dahil olmadığı çekirdek enflasyon ise yıllık bazda %2,2 ile Aralık ayına göre değişiklik göstermedi.

Gıda enflasyonundaki hızlanmaya tanzim satış çözümü

Tarım ürünleri üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE), 2018 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre %3,28, bir önceki yılın Aralık ayına göre ise %15,89 artış kaydetmişti.

Tüketici fiyatları enflasyonu (TÜFE) ise Ocak ayında bir önceki aya göre %1,1, bir önceki yılın aynı ayına göre %20,4 artmış, aylık ve yıllık bazda en yüksek artış gıda ve alkollü içecekler grubunda kaydedilmişti.

TÜİK tarafından gıda ürünlerinin TÜFE içindeki ağırlığı %21,7, alkolsüz içeceklerin %1,6, alkollü içeceklerin %0,4, sigaranın payı ise %3,9 olarak belirlenmiştir.

Gıda enflasyonu Ocak ayında yıllık bazda %31 seviyesine sıçrarken gıda dışı TÜFE yıllık bazda %16,6 seviyesine geriledi. Küresel bazda bakıldığında imalat sektörü PMI verileri de gıda fiyatlarında artış yaşandığını gösteriyor.

TL’de yaşanan değer kaybının gıda enflasyonu üzerindeki etkisini de hatırlatmakta fayda var:

Tarım ürünleri üretici fiyatlarını incelediğimizde kuru soğan ve patates fiyatları 2018 yılında en sert artış yaşayan iki ürün oldu. Kuru soğan üretim fiyatları 2018 yılında yıllık ortalama %70, patates ise % 39 artış kaydetti. Aralık 2018’de sırasıyla yıllık bazda %168 ve %78 artış yaşandı. Her iki ürünün TÜFE içindeki ağırlıkları ise sırasıyla %0,23 ve %0,51 seviyesindedir.

Fiyat artışlarını kontrol altına almak amacıyla özellikle 2018 yılı sonundan itibaren hal yasası düzenlemeleri ve depo baskınları ile enflasyonla mücadele kapsamında fiyat indirimleri uygulamaları gündeme geldi ancak Aralık ve Ocak ayı verileri tarım ve gıda fiyatlarında henüz dizginlerin ele alınmadığını gösteriyor. Önümüzdeki aylardaki gelişmeler uygulamada başarılı olup olunmadığını gösterecek.

Dünya Gazetesi haberine göre sebzelerin aracılar olmadan üreticiyi doğrudan tüketiciyle buluşturan tanzim satış mağazalarının kurulmasının ardından geçen iki haftaya yakın süreçte marketlerdeki sebze fiyatlarının yarıya düşerek tanzim satış fiyatlarına yaklaştığı hatta aşağısına geldiği bildiriliyor.

Gelelim Tarım ÜFE’de seçtiğimiz ürünlerde yaşanan fiyat gelişmelerine…

14 Şubat Cuma günü Ocak ayı verileri açıklanacak olan Tarım ÜFE’de 2017-2018 dönemindeki gelişmeleri inceledik:

Kuru Soğan: 2017 yılı genelinde yıllık ortalama %21 fiyatı düşen kuru soğan, 2018 yılında ortalama %70 fiyat artışı yaşadı. 2018’in ilk yarısında ortalama %32 fiyat artışı yaşanırken ikinci yarısında %108’lik artış kaydedildi. Aralık 2018’de ise yıllık artış %168 oldu.

Patates: 2017 yılında yıllık ortalama %19 artan patates fiyatları 2018 yılında yıllık %39 artış kaydetti. 2018’in ilk yarısında ortalama %15, ikinci yarısında ise %64’lük artış yaşandı. Aralık 2018’de yıllık %78 artış yaşandı.

Buğday: 2017 yılında ortalama %10 artan buğday fiyatları 2018 yılında ortalama %6 artış kaydetti.

Arpa, Çavdar, Yulaf: 2017 yılında ortalama %16 artan arpa, çavdar, yulaf fiyatları 2018 yılında ortalama %8 artış kaydetti.

Mısır: 2017 yılında ortalama %11 artan mısır fiyatları 2018 yılında ortalama %14 artış kaydetti.

Ayçiçeği: 2017 yılında ortalama %14 artan ayçiçeği fiyatları 2018 yılında ortalama %11 artış kaydetti.

Kuru Baklagiller: Nohut, mercimek, kuru fasulyeyi kapsayan kuru baklagiller 2017 yılında %25 artış kaydetmiş, 2018 yılında ise %4 oranında fiyat düşüşü yaşanmıştır.

İnek Sütü: 2017 yılında ortalama %8 artış kaydeden inek sütü fiyatları 2018 yılında ortalama %21 artış kaydetti.

Yumurta: 2017 yılında ortalama %8 artan yumurta fiyatları 2018 yılında ortalama %15 artış kaydetti. 2018’in ilk yarısında fiyatlar yıllık olarak değişmezken ikinci yarısında ise %30’luk artış yaşandı.

Zeytin: 2017 yılında ortalama %4 artan zeytin fiyatları 2018 yılında ortalama %13 artış kaydetti.

Domates: 2017 yılında ortalama %17 artan domates fiyatları 2018 yılında ortalama %18 artış kaydetti. 2018’in ilk yarısında ortalama %3, ikinci yarısında ise %32’lik artış yaşandı. Özellikle 2018 yılı Haziran-Ekim döneminde yıllık ortalama %42 artış yaşandıktan sonra Kasım-Aralık döneminde ortalama yıllık %3’lük artış yaşandı

Sivri Biber: 2017 yılında ortalama %19 artan sivri biber fiyatları 2018 yılında ortalama %8 geriledi. 2018’in ilk yarısında ortalama %32 oranında fiyat düşerken, ikinci yarısında ise %17’lik artış yaşandı.

Patlıcan: 2017 yılında ortalama %24 artan patlıcan fiyatları 2018 yılında ortalama %2 geriledi. 2018’in ilk yarısında ortalama %13 oranında fiyat düşerken, ikinci yarısında ise %9’luk artış yaşandı.

Balık: 2017 yılında ortalama %17 oranında artan balık ve su ürünleri fiyatları 2018 yılında %18 arttı.

Fındık, Ceviz, Antep Fıstığı: Ayçiçeği: 2017 yılında ortalama %4 artan fındık, ceviz, antep fıstığı fiyatları 2018 yılında ortalama %19 artış kaydetti.

Dr. Fulya Gürbüz

Üretim maliyetlerindeki yüksek seyir tüketici fiyatlarında aşağı yönü sınırlıyor

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Ocak 2019’da aylık %1,06, yıllık %20,35 artış kaydetti; çekirdek enflasyon aylık %0,18’lik artışla yıllık %19,55 değerini aldı.

Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) Ocak 2019’da aylık %0,45, yıllık %32,93 artış kaydetti.

Gıda, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın fiyat değişiklikleri dikkate alınmayan çekirdek enflasyonun manşet TÜFE’nin altında kalması olumlu olsa da gıda fiyatlarının enflasyon üzerinde baskı oluşturmaya devam etmesi enflasyonla mücadelede etkili çözümlerin ortaya konmadığını gösteriyor.

Küresel olarak bakıldığında Ocak ayı küresel imalat sektörü PMI verileri girdi maliyetlerinin yavaş hızla da olsa artmaya devam ettiğini, çıktı fiyatlarında ise daha hızlı bir artış yaşandığını göstermişti. Fiyatlarda artış eğiliminin korunduğunu görüyoruz. Nitekim yurt içi üretici fiyatlarında gerileyen ham petrol fiyatları girdi maliyetleri üzerindeki baskıyı azaltırken gıda, bilgisayarlar ile elektronik ve optik ürünler, elektrikli teçhizat, makine ve ekipmanlar, motorlu kara taşıtları, treyler ve mobilya üretim fiyatlarında artış kaydedildi. En büyük ihracat pazarımız olan otomotiv sektöründe maliyetlerin artması vergi indirimleri ile yurt içi tüketiciye yansıtılmamaya çalışılsa da üretim fiyatlarındaki yüksek seyir tüketici fiyatlarının aşağı gelmesini de engelliyor.

Küresel PMI verileri üretim beklentisinde artış öngörüyor. Gerçekleşmesi halinde fiyatlar genel seviyesinde başta enerji enerji fiyatları olmak üzere baskı göreceğimiz açık. Ancak mevcut görünüm 2019 yılı ilk çeyreğinde enflasyonist baskının artmayacağına işaret ediyor.

Şartların aynı kalması varsayımıyla, Fed’in uzun süre faiz artırmayacak olması, TCMB’nin de sıkı para politikasını korumasının da etkisiyle Dolar-TL’nin Mart ayı sonuna kadar 5,10-5,30 arasında kalmaya devam edeceğini tahmin ediyoruz.

Dr. Fulya Gürbüz

Ocak ayı enflasyon tahminleri TÜFE’de yıllık %20-21 aralığında

TÜİK tarafından bugün yayınlanacak 2019 yılı Ocak ayı enflasyon verilerine istinaden;

. Trading Economics TÜFE’de aylık bazda %1, yıllık bazda %20,29 artış öngörüyor.

. AA anketine göre ise TÜFE’de aylık bazda %1,26, yıllık bazda %20,59 artış öngörülüyor. 2019 sonu TÜFE beklentisi ise yıllık %16,38.

Aralık ayında TÜFE aylık bazda %0,4 düşüşle yıllık %20,30 seviyesine gerilemişti.

Ocak ayı imalat sektörü PMI verileri de azalan enflasyonist baskıyı doğruluyor. Girdi fiyatları Ocak ayında artmaya devam etse de girdi maliyetleri enflasyonu son dört aydır düşüyor. Firmaların yeni iş hacmini büyütebilmek için fiyatlarda indirime gitmelerinin bir sonucu olarak nihai ürün fiyatlarında son 10 yılın en hızlı düşüşü yaşandı.

Enflasyon Aralık ayında geriledi ancak faiz indirimi için henüz erken

Tüketici fiyatları (TÜFE) Aralık ayında aylık %0,4 düşüşle %20,3, yurt içi üretici fiyatları (Yİ-ÜFE) aylık %2,22 düşüşle %33,64 seviyelerine geriledi.

Eylül ayında yurt içi ÜFE yıllık %46,15, Ekim ayında ise TÜFE %25,24 değerleri ile endeks tarihinde en yüksek seviyelerine yükselmişti.

Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE verilerini kapsayan çekirdek enflasyon (C endeksi) Aralık ayında bir önceki aya göre %0,46 düşüşle yıllık bazda %19,53 seviyesine geriledi. Enflasyonla mücadele kapsamında şirketlerin gönüllü fiyat indirimleri ile ÖTV ve KDV indirimlerinin çekirdek enflasyonda düşüşü desteklediğini düşünüyoruz.

ÖTV ve KDV indirimlerinin 31 Mart seçimlerine kadar uzatılması sebebiyle enflasyon baskısı ilk çeyrekte azalmaya devam edecek.

Üretici fiyatlarındaki artış baskısı her ne kadar enerji fiyatlarındaki düşüşle azalmış olsa da üretici fiyatlarının yüksek kalmaya devam etmesi her ne kadar talep daralsa da tüketici fiyatlarında aşağı yönü baskı altında tutacaktır.

Öte yandan Aralık ayı imalat sektörü PMI verileri küresel bazda gelişmekte olan ülkelerin üretimde gelişmiş ülkelerin gerisinde kaldığına işaret etmişti. Düşen enerji fiyatlarının küresel olarak girdi maliyetleri üzerindeki baskıyı azaltmasıyla çıktı fiyatlarında kaydedilen düşüşler ihracatta rekabeti daha da kızıştıran bir unsur olarak karşımıza çıkıyor. Hükümet’in finansal olarak destekleyici tedbirleri üreticiye nefes aldırabilir ancak küresel olarak da yatırımlara çekinceli yaklaşılan bir dönemi yaşamaya devam ediyoruz. Dolayısıyla üretim kaybının enflasyonda yumuşamayla desteklenmesi olumlu ancak üretimde hızlanma için şartlar oluşmuş değil. Önümüzdeki yol uzun.

Söz konusu sebepler TCMB’nin 16 Ocak’ta yapacağı yılın ilk para politikası toplantısında faizde indirime açık kapı bıraksa da küresel belirsizlikler, fiyat istikrarı ve bütçe disiplini açısından faiz indirimi için erken olduğu kanaatindeyiz. Şartların olumlu olması halinde ilk faiz indirimi yılın 2. yarısında gündeme gelebilir.

TÜFE verisi Fed’den 19 Aralık’ta 25 baz puanlık faiz artırım beklentisini destekledi

ABD’de tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) Kasım 2018’de beklendiği gibi yıllık bazda %2,2 artış ile son 9 ayın en düşük artışını kaydetti.Aylık bazda ise fiyatlar Ekim ayına göre değişiklik göstermedi.

Gıda ve enerji fiyatlarını kapsamayan çekirdek enflasyon ise %2,1 artış beklentisinin üzerinde %2,2 arttı. Çekirdek TÜFE aylık bazda %0,3’lük artış ile Ekim ayına benzer artış gösterdi.

Salı günü açıklanan üretici fiyatları da %2,5’lik artış ile 2018 yılının en düşük artışını kaydetmişti.

Beklentilere paralel gelen TÜFE verisi, veri-odaklı faizkararı modeline geçiş yapan Fed’in gelecek hafta yapacağı toplantıda faiz kararını nasıl etkileyecek?

cnbc.com’da yer alan bir habere göre piyasada 18-19 Aralık’ta yapılacak son Fed toplantısında 25 baz puan, 2019 yılında ise Fed’in bir adet faiz artırım yapılması bekleniyor.

Fed’in kademeli faiz artışlarını bırakıp veri odaklı gelişmelere bağlı faiz kararına yönelmesine bağlı olarak büyümeyi destekleyen veriler Fed’den faiz artırım beklentilerini de artıracaktır.

Vergi indirimleri, fiyat indirimleri, TL’de değerlenme ve petrol fiyatlarındaki düşüş Kasım’da enflasyonu aşağı çekti

Kasım ayında TÜFE aylık %1,44 düşüşle yıllık bazda %21,62 seviyesine geriledi. Vergi indirimleri ve enflasyonla mücadelede fiyat indirimlerine ek olarak ulaştırma fiyatlarındaki %6,46 düşüş tüketici fiyatlarındaki gerilemede etkili oldu.

TÜFE-2018-Kasım

Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ise Kasım ayında aylık %2,53 düşüşle yıllık bazda %38,54 seviyesine geriledi.

FE-2018-Kasım

Petrol fiyatlarındaki gerileme ve TL’deki değerlenmenin üretici fiyatlarının gerilemesinde etkili olduğunu düşünüyoruz.

Çekirdek enflasyon (C-endeksi: Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler ile tütün ürünleri ve altın hariç) ise Kasım ayında aylık %1,87 düşüşle bir önceki yılın aynı ayına göre %20,72 seviyesine geriledi.

Ekim 2018’de TÜFE yıllık bazda %25,24, yurtiçi ÜFE %45,01 artış kaydetmişti. Çekirdek enflasyon (C-endeksi) %24,34 seviyesine yükselmişti.

ABD’de stok stoklara istinaden petrol fiyatlarındaki düşüş Kasım ayında fiyatları aşağı çekmesine rağmen devamlılığı konusunda 6 Aralık’ta Viyana’da toplanacak olan OPEC’in üretim kısıntısına yönelik kararı belirleyici olacak. OPEC üyesi olmayan Rusya üretimde kısıntıyı destekleyeceğini açıklamıştı. Toplantıdan günlük 1 milyon varil civarı bir kesinti bekleniyor.